POETRY AND MUSIC

Καλή Χρονιά και Χρόνια Πολλά

2011-12-31T14:04:00.002+02:00

Αν Σέξτον, Ο θάνατος της Σύλβια

2011-12-27T14:19:00.001+02:00

Ο θάνατος της Σύλβια
στη Σύλβια Πλαθ

Ω Σύλβια, Σύλβια
μ' ένα φέρετρο λίθων και κουταλιών
με δυο παιδιά, δυο μετεωρίτες
περιπλανώμενα σαν τ' αδέσποτα στο λιλιπούτιο δωμάτιο των παιχνιδιών,
με το στόμα σου μέσα στο σεντόνι,
στης στέγης το δοκάρι, στη βουβή προσευχή,
(Σύλβια, Σύλβια,
πού πήγες
αφότου μου 'γραψες
από το Ντεβονσάιρ
για την καλλιέργεια των πατατών
και τα μελίσσια;)
τι περίμενες,
πώς ακριβώς ξάπλωσες μέσα;
Κλέφτρα! -
πώς σύρθηκες εντός,
σύρθηκες κάτω ολομόναχη
μέσα στον θάνατο που τόσο απελπισμένα και για τόσον καιρό επιθύμησα
ο θάνατος που είπαμε πως κι οι δυο ξεπεράσαμε
αυτός που φορέσαμε στα λιπόσαρκα στήθια μας
αυτός που τόσο συχνά συνομιλήσαμε κάθε φορά
που κατεβάσαμε τρία διπλά ντράι Μαρτίνι στη Βοστώνη,
ο θάνατος που ειπώθηκε από ψυχαναλυτές και θεραπείες
ο θάνατος που ειπώθηκε σαν νύφες με σκευωρίες,
ο θάνατος που ήπιαμε στην υγειά του,
τα κίνητρα και κατόπιν η κρυφή πράξη;
(Στη Βοστώνη
η θανάσιμη
βόλτα με ταξί,
ναι, θάνατος ξανά,
εκείνη η επιστροφή στο σπίτι
με το αγόρι μας).
Ω Σύλβια, θυμάμαι τον νυσταγμένο ντράμερ
που πάλλεται πάνω στα μάτια μας με μια παλιά ιστορία,
πόσο θέλαμε να τον προσκαλέσουμε
σαν έναν σαδιστή ή μια αδερφή της Νέας Υόρκης
να κάνει τη δουλειά του,
μια αναγκαιότητα, ένα άνοιγμα στον τοίχο ή μια φάτνη,
και από εκείνον τον καιρό περίμενε
κάτω απ' τις καρδιές μας, το ερμάριό μας,
και τώρα βλέπω πως τον διαφυλάξαμε
χρόνο με τον χρόνο, παλιές αυτοκτονίες
και ξέρω απ' τις ειδήσεις για τον θάνατο σου,
μια φρικτή γεύση αυτό, σαν τ' αλάτι.
(Και εγώ,
εγώ επίσης.
Και τώρα, Σύλβια,
ξανά εσύ
ξανά με θάνατο,
εκείνη η επιστροφή στο σπίτι
με το αγόρι μας).
Και λέω μόνο
με τα χέρια μου τεντωμένα μέσα σ' εκείνο το πέτρινο μέρος,
τι είναι ο θάνατος σου
παρά ένα παλιό βιος,
ένα μόριο που έπεσε
από κάποιο σου ποίημα;
(Ω φιλενάδα,
ενόσω το φεγγάρι είναι κακό
και ο βασιλιάς έχει φύγει
και η βασίλισσα είναι σε πλήρη αδιέξοδο
ο μεθύστακας είναι πρέπον να τραγουδήσει!)
Ω μικροσκοπική μητέρα,
εσύ επίσης!
Ω αστεία δούκισσα!
Ω ξανθό πράγμα!

Βύρων Λεοντάρης - Χωρίς τίτλο

2011-12-03T12:09:00.000+02:00

Βύρων Λεοντάρης

Χωρίς τίτλο (I)

Ἀπὸ τὴ συλλογὴ «ἐκ περάτων», ἔκδ. ὕψιλον/βιβλία. Ἀθῆναι χ.χ.

Ι
Οἱ μέρες μου ὅλες λάθος μετρημένες
σὲ τσακισμένα δάχτυλα καὶ καταφαγωμένα
καθὼς χυμοῦσε πάντα πάνω μου τὸ λυσσασμένο τίποτε τῆς ζωῆς

Δὲν ἔχω χρόνο πιὰ
μὲ ἐγκαταλείπουν
οἱ πράξεις καὶ τὰ λόγια
Ὅλα ἔχουν τώρα τὴν εὐπρέπεια αὐτῶν ποὺ ἀποσύρονται
τὰ χέρια τῶν ἀγαπημένων μας ψάχνοντας γιὰ ἄλλες χειροπέδες
κι ἡ ἄμπωτη ἀπ' τὰ σπασμένα κρύσταλλα τοῦ ἔρωτα
κι ὁ δήμιος ποὺ τελειώνει τὴ δουλειά του καὶ κάνει τὸ σταυρό του
καὶ γυρνάει κι αὐτὸς στὸ σπιτικό του
ὅλα ἔχουν τὴν εὐπρέπεια αὐτῶν ποὺ ἀποσύρονται
καὶ μόνο ἡ φωνὴ μίας γυναίκας νὰ τρέμει καὶ νὰ τρίζει σὰ σπασμένη σκάλα
«... τὸ βράδυ μὴν ἀργήσεις...»
ποιὸ βράδυ, θεέ μου, τί νὰ μὴν ἀργήσω
μέσα σ' αὐτὸ τὸ ἀβυσσαλέο παθητικὸ τοῦ χρόνου

Πῶς τὸν καιρὸν ἐν ἀτοπήμασιν ἐβιότευσα ρεμβόμενος...
Μαρτύρια πάνω στὰ μαρτύρια
καὶ κρίματα πάνω στὰ κρίματα
χρεωκόπος τοῦ καιροῦ ἀσύγγνωστος
καὶ φτάνει τώρα ξαφνικὰ τὸ μήνυμα ὁ Ἀγώνιος πεθαίνει...
Νὰ τὸν προφτάσω πρέπει, ἀνάγκη πᾶσα
τώρα, σ' αὐτὸ τὸ τώρα ποὺ δὲν εἶναι χρόνος πιὰ
ἀραιώνει ἀραιώνει τὸ παρὸν τριγύρω μου κι ὁ Ἀγώνιος πεθαίνει
νὰ τὸν προφτάσω κι ἂς μὴ τὸν προφταίνω πιὰ
νὰ ξεκινήσω ἀμέσως... ἀπὸ ποῦ γιὰ ποῦ
σὲ μία κατάκοπη ἀκαταστασία σωριασμένα ὅλα τὰ τοῦ βίου μου
-ἔτσι τὰ βρίσκει ὅταν ἔρχεται τὸ μήνυμα
ἔτσι ὅπως πρὶν ἀπὸ μετοίκηση μὲς σ' ἔξαλλα δωμάτια
σκόρπια χρειώδη καὶ ἄχρηστα εὐτελῆ καὶ τιμαλφῆ ἐνθύμια καὶ φυλαχτὰ
φτωχὲς παρηγοριὲς τῆς καθημερινῆς ἁφῆς καὶ τῆς χαμοζωῆς μας
ἀπελπισία τοῦ τί νὰ πάρεις τί ν' ἀφήσεις
ἀπελπισία του νὰ σὲ νοιάζει ἀκόμη τί νὰ πάρεις τί ν' ἀφήσεις...-
σὲ μιὰ κατάκοπη ἀκαταστασία σωριασμένα ὅλα τὰ τοῦ βίου μου
σ' αὐτὸ τὸ τώρα ποὺ δὲν εἶναι χρόνος πιὰ
ἀραιώνει ἀραιώνει τὸ παρὸν τριγύρω μου
κι εἶμαι στὸ πουθενὰ
καὶ μόνο ἡ φωνὴ μιᾶς γυναίκας νὰ τρέμει καὶ νὰ τρίζει σὰ σπασμένη σκάλα
«... τὸ βράδυ μὴν ἀργήσεις...»

Οδυσσέας Ελύτης

2011-11-03T16:37:00.000+02:00

Ο Οδυσσέας Ελύτης (2 Νοεμβρίου 1911 - 18 Μαρτίου 1996), φιλολογικό ψευδώνυμο του Οδυσσέα Αλεπουδέλη του Παναγιώτη, ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του '30. Διακρίθηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, γνωστός για τα ποιητικά του έργα Άξιον Εστί, Ήλιος ο πρώτος, Προσανατολισμοί κ.α. Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλάμβανε ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής, Αντιπρόσωπος στις Rencontres Internationales της Γενεύης και Incontro Romano della Cultura της Ρώμης.

Νεανικά χρόνια

Ο Οδυσσέας Ελύτης γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1911 στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του Παναγιώτη Αλεπουδέλη και της Μαρίας Βρανά. Ο πατέρας του καταγόταν από το χωριό Καλαμιάρης της Μυτιλήνης και είχε εγκατασταθεί στην πόλη του Ηρακλείου από το 1895, όταν σε συνεργασία με τον αδελφό του ίδρυσε ένα εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργίας. Το παλαιότερο όνομα της οικογένειας Αλεπουδέλη ήταν Λεμονός, το οποίο αργότερα μετασχηματίστηκε σε Αλεπός. Η μητέρα του καταγόταν από τον Πάπαδο της Μυτιλήνης.

Το 1914, ο πατέρας του μετέφερε τα εργοστάσιά του στον Πειραιά και η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. O Οδυσσέας Ελύτης εγγράφτηκε το 1917 στο ιδιωτικό σχολείο Δ.Ν. Μακρή, όπου φοίτησε για επτά χρόνια, έχοντας μεταξύ άλλων δασκάλους τους ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο και ο Ι.Θ. Κακριδή. Τα πρώτα καλοκαίρια της ζωής του πέρασαν στην Κρήτη, στη Μυτιλήνη και στις Σπέτσες. Το Νοέμβριο του 1920, μετά την πτώση του Βενιζέλου, η οικογένειά του αντιμετώπισε διώξεις, με αποκορύφωμα τη σύλληψη του πατέρα του, εξαιτίας της προσήλωσής της στις βενιζελικές ιδέες. Ο ίδιος ο Βενιζέλος είχε στενές σχέσεις με την οικογένεια και είχε φιλοξενηθεί συχνά στην οικία της στο κτήμα του Ακλειδιού. Το 1923 ταξίδεψε οικογενειακώς στην Ευρώπη, επισκεπτόμενος την Ιταλία, την Ελβετία, τη Γερμανία και τη Γιουγκοσλαβία. Στη Λωζάνη ο ποιητής είχε την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Το φθινόπωρο του 1924 εγγράφτηκε στο Γ' Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών και συνεργάστηκε στο περιοδικό Η Διάπλασις των Παίδων, χρησιμοποιώντας διάφορα ψευδώνυμα. Όπως ο ίδιος ομολογεί (πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία δίνει ο Ελύτης στο βιβλίο του Ανοιχτά Χαρτιά) πρωτογνώρισε τη νεοελληνική λογοτεχνία, αυτός ο θρεμμένος με παγκόσμια έργα του πνεύματος, που ξόδευε όλα του τα χρήματα αγοράζοντας βιβλία και περιοδικά. Εκτός από την ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία, ασχολήθηκε ενεργά με ορειβατικές εκδρομές στα βουνά της Αττικής και αντιδρώντας στη διάθεσή του για διάβασμα στράφηκε στον αθλητισμό. Ακόμη και τα βιβλία που αγόραζε, έπρεπε να έχουν σχέση με την ελληνική φύση: Καμπούρογλου, Κ.Πασαγιάννης, Στ. Γρανίτσας, κι ένας τρίτομος «Οδηγός της Ελλάδος». Την Άνοιξη του 1927 μία υπερκόπωση και μία αδενοπάθεια τον ανάγκασε να εγκαταλείψει τις φίλαθλες τάσεις του καθηλώνοντας τον στο κρεβάτι για περίπου τρεις μήνες. Ακολούθησαν ελαφρά συμπτώματα νευρασθένειας και περίπου την ίδια περίοδο στράφηκε οριστικά προς τη λογοτεχνία, γεγονός που συνέπεσε με την εμφάνιση αρκετών νέων λογοτεχνικών περιοδικών όπως η Νέα Εστία και τα Ελληνικά Γράμματα.

Το καλοκαίρι του 1928 πήρε το απολυτήριο του γυμνασίου με βαθμό 7^3/11. Μετά από πιέσεις των γονέων του, αποφάσισε να σπουδάσει χημικός, ξεκινώντας ειδικά φροντιστήρια για τις εισαγωγικές εξετάσεις του επόμενου έτους. Την ίδια περίοδο ήρθε σε επαφή με το έργο του Καβάφη και του Κάλβου ανανεώνοντας τη γνωριμία του με τη θελκτική αρχαία λυρική ποίηση. Παράλληλα ανακάλυψε το έργο του Πωλ Ελυάρ και των Γάλλων υπερρεαλιστών, που επέδρασαν σημαντικά στις ιδέες του για τη λογοτεχνία, σύμφωνα με τον ίδιο: «...μ' ανάγκασαν να προσέξω κι αδίστακτα να παραδεχτώ τις δυνατότητες που παρουσίαζε, στην ουσία της ελεύθερης ενάσκησής της, η λυρική ποίηση».

Λογοτεχνία

Κάτω από την επίδραση της λογοτεχνικής του στροφής, παραιτήθηκε από την πρόθεση να ασχοληθεί με τη χημεία και το 1930 εγγράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας. Όταν το 1933 ιδρύθηκε η Ιδεοκρατική Φιλοσοφική Ομάδα στο πανεπιστήμιο, με τη συμμετοχή των Κ. Τσάτσου, Π.Κανελλόπουλου, του Ι. Θεοδωρακόπουλου και του Ι.Συκουτρή, ο Ελύτης ήταν ένας από τους εκπροσώπους των φοιτητών, συμμετέχοντας στα "Συμπόσια του Σαββάτου" που διοργανώνονταν. Την ίδια εποχή μελέτησε τη σύγχρονη ελληνική ποίηση του Καίσαρος Εμμανουήλ (τον Παράφωνο αυλό), την συλλογή Στου γλιτωμού το χάζι του Θεοδώρου Ντόρου, τη Στροφή (1931) του Γιώργου Σεφέρη και τα Ποιήματα (1933) του Νικήτα Ράντου. Με ενθουσιασμό, συνέχισε παράλληλα τις περιπλανήσεις του στην Ελλάδα, τις οποίες περιγράφει ο ίδιος: "Πιονιέροι αληθινοί, μέρες και μέρες προχωρούσαμε νηστικοί και αξύριστοι, πιασμένοι από το αμάξωμα μιας ετοιμοθάνατης Σεβρολέτ, ανεβοκατεβαίνοντας αμμολόφους, διασχίζοντας λιμνοθάλασσες, μέσα σε σύννεφα σκόνης ή κάτω από ανελέητες νεροποντές, καβαλικεύαμε ολοένα όλα τα εμπόδια και τρώγαμε τα χιλιόμετρα με μιαν αχορταγιά που μονάχα τα είκοσί μας χρόνια και η αγάπη μας γι αυτή τη μικρή γη που ανακαλύπταμε, μπορούσαν να δικαιολογήσουν".

Την ίδια περίοδο συνδέθηκε στενότερα με τον Γιώργο Σαραντάρη (1908-1941), ο οποίος τον ενθάρρυνε στις ποιητικές του προσπάθειες, όταν ακόμα ο Ελύτης ταλαντευόταν σχετικά με το αν έπρεπε να δημοσιεύσει τα έργα του, ενώ τον έφερε σε επαφή και με τον κύκλο των Νέων Γραμμάτων (1935-1940, 1944). Το περιοδικό αυτό, με διευθυντή τον Αντρέα Καραντώνη και συνεργάτες παλιούς και νεότερους αξιόλογους Έλληνες λογοτέχνες (Γιώργος Σεφέρης, Γεώργιος Θεοτοκάς, Άγγελος Τερζάκης, Κοσμάς Πολίτης, Άγγελος Σικελιανός κ.ά.), έφερε στην Ελλάδα τις σύγχρονες δυτικές καλλιτεχνικές τάσεις και γνώρισε στο αναγνωστικό κοινό κυρίως τους νεότερους ποιητές, με τη μετάφραση αντιπροσωπευτικών έργων τους ή με άρθρα κατατοπιστικά για την ποίησή τους. Έγινε το πνευματικό όργανο της γενιάς του '30 που φιλοξένησε στις στήλες του όλα τα νεoτεριστικά στοιχεία, κρίνοντας ευνοϊκά και προβάλλοντας τις δημιουργίες των νέων Ελλήνων ποιητών.

Νέα Γράμματα

Όπως ο Ελύτης αναγνωρίζει, το 1935 στάθηκε μια ιδιαίτερη χρονιά στην πνευματική πορεία του. Τον Ιανουάριο κυκλοφόρησε το περιοδικό Νέα Γράμματα. Το Φεβρουάριο γνώρισε τον Ανδρέα Εμπειρίκο, που χαρακτηριστικά τον περιέγραψε: «...ο μεγάλης αντοχής αθλητής της φαντασίας, με γήπεδο την οικουμένη ολόκληρη και διασκελισμό τον Έρωτα. Το έργο του, κάθε του καινούργιο έργο, ζωσμένο από ένα μικρό ουράνιο τόξο, είναι μια υπόσχεση προς την ανθρωπότητα, μια δωρεά που αν δεν την κρατούν ακόμα όλοι στα χέρια τους είναι αποκλειστικά και μόνον από δική τους αναξιότητα». Τον ίδιο μήνα ο Εμπειρίκος έδωσε διάλεξη με θέμα «Υπερρεαλισμός, μια νέα ποιητική σχολή», που αποτέλεσε και την πρώτη επίσημη παρουσίαση του υπερρεαλισμού στο ελληνικό κοινό. Οι δύο ποιητές συνδέθηκαν με στενή φιλία, που κράτησε πάνω από 25 χρόνια. Το Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, εκτός από το Μυθιστόρημα του Σεφέρη, κυκλοφόρησε η ποιητική συλλογή Υψικάμινος του Εμπειρίκου, με ποίηση ορθόδοξα υπερρεαλιστική. Ο Ελύτης, δέκα χρόνια νεότερος, είδε να ανοίγεται μπροστά του διάπλατη μια πόρτα σε μια νέα ποιητική πραγματικότητα, όπου μπορούσε με τα δικά του εφόδια να θεμελιώσει το ποιητικό του οικοδόμημα. Το Πάσχα οι δυο φίλοι επισκέφτηκαν τη Λέσβο, όπου με τη συμπαράσταση των Μυτιληνιών ζωγράφων Ορέστη Κανέλλη και Τάκη Ελευθεριάδη ήρθαν σε επαφή με την τέχνη του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου, που είχε πεθάνει ένα χρόνο πριν.

Κατά τη διάρκεια μιας συγκέντρωσης του κύκλου των Νέων Γραμμάτων στο σπίτι του ποιητή Γ.Κ. Κατσίμπαλη, οι παριστάμενοι κράτησαν ορισμένα χειρόγραφα του Ελύτη, με το πρόσχημα να τα μελετήσουν καλύτερα, και τα στοιχειοθέτησαν κρυφά παρουσιάζοντάς τα αργότερα στον ίδιο τον Ελύτη με το ψευδώνυμο Οδυσσέας Βρανάς, με στόχο τη δημοσίευσή τους. Ο Ελύτης αρχικά ζήτησε την απόσυρσή τους απευθύνοντας ειδική επιστολή στον Κατσίμπαλη, ωστόσο τελικά πείστηκε να δημοσιευτούν αποδεχόμενος επίσης το ψευδώνυμο Οδυσσέας Ελύτης.

Η δημοσίευση των πρώτων ποιημάτων του στα Νέα Γράμματα έγινε το Νοέμβριο του 1935, στο 11ο τεύχος του περιοδικού. Ο Ελύτης δημοσίευσε επίσης μεταφράσεις ποιημάτων του Ελυάρ και στο προλογικό του άρθρο παρουσιάζει το δημιουργό τους ως τον ποιητή που «Ό,τι γράφει φτάνει αμέσως στην καρδιά μας, μας χτυπάει κατάστηθα σαν κύμα ζωής άλλης βγαλμένης από το άθροισμα των πιο μαγικών ονείρων μας». Το 1936 η ομάδα των νέων λογοτεχνών ήταν πιο στέρεη και μεγαλύτερη. Ο Ελύτης γνωρίστηκε επίσης με τον ποιητή Νίκο Γκάτσο, που μερικά χρόνια αργότερα τύπωσε την υπερρεαλιστική «Αμοργό». Το 1937 υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών στην Κέρκυρα, αλληλογραφώντας παράλληλα με το Νίκο Γκάτσο και το Γιώργο Σεφέρη που βρίσκονταν στην Κορυτσά. Λίγο μετά την απόλυσή του, τον επόμενο χρόνο, ο Μήτσος Παπανικολάου δημοσίευσε το άρθρο "Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης" στα Νέα Γράμματα, το οποίο συνέβαλε στην καθιέρωσή του.

Το 1939 εγκατέλειψε οριστικά τις νομικές σπουδές και μετά από αρκετές δημοσιεύσεις ποιημάτων του σε περιοδικά, τυπώθηκε η πρώτη του ποιητική συλλογή, με τίτλο Προσανατολισμοί. Τον επόμενο χρόνο, μεταφράστηκαν για πρώτη φορά ποιήματά του σε ξένη γλώσσα, όταν ο Samuel Baud Bovy δημοσίευσε ένα άρθρο για την ελληνική ποίηση στο ελβετικό περιοδικό Formes et Couleurs.

Αλβανικό μέτωπο

Με την έναρξη του πολέμου ο Ελύτης κατατάχθηκε ως ανθυπολοχαγός στη Διοίκηση του Στρατηγείου Α' Σώματος Στρατού. Στις 13 Δεκεμβρίου 1940 μετατέθηκε στη ζώνη πυρός και στις 26 Φεβρουαρίου του επόμενου χρόνου μεταφέρθηκε με σοβαρό κρούσμα κοιλιακού τύφου στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Στη διάρκεια της κατοχής υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη του «Κύκλου Παλαμά», που ιδρύθηκε στις 30 Μαΐου του 1943. Εκεί, την Άνοιξη του 1942 ανακοινώνει το δοκίμιό του «Η αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Α. Κάλβου».

Το Νοέμβριο του 1943 εκδόθηκε η συλλογή «Ο Ήλιος ο Πρώτος μαζί με τις Παραλλαγές πάνω σε μια αχτίδα», σε 6.000 αριθμημένα αντίτυπα, ένας ύμνος του Ελύτη στη χαρά της ζωής και στην ομορφιά της φύσης. Στα Νέα Γράμματα που άρχισαν να επανεκδίδονται το 1944, δημοσίευσε το δοκίμιό του «Τα κορίτσια», ενώ από το 1945 ξεκίνησε η συνεργασία του με το περιοδικό Τετράδιο μεταφράζοντας ποιήματα του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα και παρουσιάζοντας σε πρώτη δημοσίευση το ποιητικό του έργο Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας. Ο πόλεμος του '40 του έδωσε την έμπνευση και για άλλα έργα, την Καλωσύνη στις Λυκοποριές, την Αλβανιάδα και την ανολοκλήρωτη Βαρβαρία. Την περίοδο 1945-1946 διορίστηκε για ένα μικρό διάστημα Διευθυντής Προγράμματος στο Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας, έπειτα από σχετική σύσταση του Σεφέρη, που ήταν διευθυντής του πολιτικού γραφείου του Αντιβασιλέα Δαμασκηνού. Συνεργάστηκε επίσης με την «Αγγλοελληνική Επιθεώρηση», όπου δημοσίευσε ορισμένα δοκίμια, την «Ελευθερία» και την «Καθημερινή», όπου διατήρησε ως το 1948 μια στήλη τεχνοκριτικής.

Ευρώπη

Το 1948 ταξίδεψε στην Ελβετία, για να εγκατασταθεί στη συνέχεια στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στη Σορβόνη. Περιγράφοντας τις εντυπώσεις του από την παραμονή του στη Γαλλία, σχολίασε τα συναισθήματα και τις σκέψεις του: «Ένα ταξίδι που θα μ' έφερνε πιο κοντά στις πηγές της μοντέρνας τέχνης, συλλογιζόμουνα. Χωρίς να λογαριάζω ότι θα μ' έφερνε συνάμα πολύ κοντά και στις παλιές μου αγάπες, στα κέντρα όπου είχαν δράσει οι πρώτοι Υπερρεαλιστές,στα καφενεία όπου είχαν συζητηθεί τα Μανιφέστα, στη Rue de l'Odeon και στην Place Blanche, στο Montparnasse και στο St.Germain des Pres». Στο Παρίσι υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Association Internationale des Critiques d' Art ενώ είχε επίσης την ευκαιρία να γνωριστεί με τους Αντρέ Μπρετόν, Πωλ Ελυάρ, Αλμπέρ Καμύ, Τριστάν Τζαρά, Πιερ Ζαν Ζουβ, Χουάν Μιρό και άλλους.

Με τη βοήθεια του Ελληνογάλλου τεχνοκριτικού E. Teriade, που πρώτος είχε προσέξει την αξία του έργου του συμπατριώτη του Θεόφιλου, συνάντησε τους μεγάλους ζωγράφους Ανρί Ματίς, Μαρκ Σαγκάλ, Αλμπέρτο Τζιακομέτι, Τζόρτζιο ντε Κίρικο και Πικάσο, για του οποίου το έργο έγραψε αργότερα άρθρα και αφιέρωσε στην τέχνη του το ποίημα «Ωδή στον Πικασσό». Το καλοκαίρι του 1950 ταξίδεψε στην Ισπανία ενώ κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Λονδίνο, από τα τέλη του 1950 μέχρι το Μάιο 1951, συνεργάστηκε με το Β.Β.C. πραγματοποιώντας τέσσερις ραδιοφωνικές ομιλίες. Λίγο νωρίτερα είχε ξεκινήσει τη σύνθεση του Άξιον Εστί.

Επιστροφή στην Ελλάδα

Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1952 έγινε μέλος της «Ομάδας των Δώδεκα», που κάθε χρόνο απένειμε βραβεία λογοτεχνίας, από την οποία παραιτήθηκε το Μάρτιο του 1953 αλλά επανήλθε δύο χρόνια αργότερα. Το 1953 ανέλαβε και πάλι για ένα χρόνο τη Διεύθυνση Προγράμματος του Ε.Ι.Ρ, διορισμένος από την κυβέρνηση Παπάγου, θέση από την οποία παραιτήθηκε τον επόμενο χρόνο. Στο τέλος του έτους έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Πολιτισμού στη Βενετία, και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν.

Το 1958, μετά από μία δεκαπενταετή περίπου περίοδο ποιητικής σιωπής, δημοσιεύτηκαν αποσπάσματα από το Άξιον Εστί, στην Επιθεώρηση Τέχνης. Το έργο εκδόθηκε το Μάρτιο του 1960 από τις εκδόσεις Ίκαρος, αν και φέρεται τυπωμένο το Δεκέμβριο του 1959. Λίγους μήνες αργότερα απέσπασε για το Άξιον Εστί το Α' Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Την ίδια περίοδο εκδόθηκαν και οι «Έξη και Μία Τύψεις για τον Ουρανό». Το 1961 με κυβερνητική πρόσκληση επισκέφτηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τα τέλη Μαρτίου έως τις αρχές Ιουνίου. Τον επόμενο χρόνο μετά από ένα ταξίδι στη Ρώμη επισκέπτεται τη Σοβιετική Ένωση, προσκεκλημένος μαζί με τον Ανδρέα Εμπειρίκο και τον Γιώργο Θεοτοκά. Το δρομολόγιο που ακολούθησαν περιλάμβανε την Οδησσό, τη Μόσχα, όπου έδωσε μία συνέντευξη, και το Λένινγκραντ.

Το 1964 ξεκίνησε η ηχογράφηση του μελοποιημένου Άξιον Εστί από τον Μίκη Θεοδωράκη ενώ η συνεργασία του Ελύτη με το συνθέτη είχε ξεκινήσει ήδη από το 1961. Το ορατόριο του Θεοδωράκη εντάχθηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και επρόκειτο αρχικά να παραουσιαστεί στο Ηρώδειο, ωστόσο το Υπουργείο Προεδρίας αρνήθηκε να το παραχωρήσει με αποτέλεσμα ο Ελύτης και ο Θεοδωράκης να αποσύρουν το έργο, το οποίο παρουσιάστηκε τελικά στις 19 Οκτωβρίου στο κινηματοθέατρο Rex.

To 1965 του απονεμήθηκε από τον Κωνσταντίνο Β΄ το παράσημο του Ταξιάρχου του Φοίνικος και το επόμενο διάστημα ολοκλήρωσε τη συλλογή δοκιμίων που θα συγκροτούσαν τα Ανοιχτά Χαρτιά. Παράλληλα πραγματοποίησε ταξίδια στη Σόφια, καλεσμένος της Ένωσης Βουλγάρων Συγγραφέων και στην Αίγυπτο. Μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου, απήχε από τη δημοσιότητα ασχολούμενος κυρίως με τη ζωγραφική και την τεχνική του κολάζ, ενώ αρνήθηκε πρόταση να απαγγείλει ποιήματά του στο Παρίσι εξαιτίας της δικτατορίας που επικρατούσε. Στις 3 Μαΐου του 1969 εγκατέλειψε την Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου ξεκίνησε τη συγγραφή της συλλογής Φωτόδεντρο. Λίγους μήνες αργότερα επισκέφτηκε για ένα διάστημα την Κύπρο, ενώ το 1971 επέστρεψε στην Ελλάδα και τον επόμενο χρόνο αρνήθηκε να παραλάβει το "Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας" που είχε θεσπίσει η δικτατορία. Μετά την πτώση της δικτατορίας, διορίστηκε πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ε.Ι.Ρ.Τ. και μέλος για δεύτερη φορά του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου (1974 - 1977). Παρά την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας να συμπεριληφθεί στους καταλόγους των βουλευτών επικρατείας, ο Ελύτης αρνήθηκε, παραμένοντας πιστός στην αρχή του να μην αναμιγνύεται ενεργά στην πολιτική πρακτική. Το 1977 αρνήθηκε επίσης την αναγόρευσή του ως Ακαδημαϊκό.

Βραβείο Νομπέλ

Κατά τα χρόνια που ακολούθησαν συνέχισε το πολύπλευρο πνευματικό του έργο. Το 1978 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ενώ το 1979 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Η αναγγελία της απονομής του βραβείου από την Σουηδική Ακαδημία έγινε στις 18 Οκτωβρίου "για την ποίησή του, που με φόντο την ελληνική παράδοση, με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια ζωντανεύει τον αγώνα τού σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία" σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης. Ο Ελύτης παρέστη στην καθιερωμένη τελετή απονομής του βραβείου στις 10 Δεκεμβρίου του 1979, παραλαμβάνοντας το βραβείο από τον βασιλιά Κάρολο Γουστάβο και γνωρίζοντας παγκόσμια δημοσιότητα. Τον επόμενο χρόνο κατέθεσε το χρυσό μετάλλιο και τα διπλώματα του βραβείου στο Μουσείο Μπενάκη. Την απονομή του Νομπέλ, ακολούθησαν τιμητικές διακρίσεις εντός και εκτός Ελλάδας, μεταξύ αυτών και η απονομή φόρου τιμής σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής των Ελλήνων, η αναγόρευση του σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, η ίδρυση έδρας νεοελληνικών σπουδών με τίτλο "Έδρα Ελύτη", στο πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσεϊ, καθώς και η απονομή του αργυρού μεταλλίου Benson από τη Βασιλική Φιλολογική Εταιρεία του Λονδίνου.

Πέθανε στις 18 Μαρτίου του 1996 από ανακοπή καρδιάς, στην Αθήνα.

Έργο

Ο Οδυσσέας Ελύτης αποτέλεσε έναν από τους τελευταίους εκπροσώπους της λογοτεχνικής γενιάς του '30, ένα από τα χαρακτηριστικά της οποίας υπήρξε το ιδεολογικό δίλημμα ανάμεσα στην ελληνική παράδοση και τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό. Ο ίδιος ο Ελύτης χαρακτήριζε τη δική του θέση στη γενιά αυτή ως παράξενη σημειώνοντας χαρακτηριστικά: "από το ένα μέρος ήμουνα ο στερνός μιας γενιάς, που έσκυβε στις πηγές μιας ελληνικότητας, κι απ' την άλλη ήμουν ο πρώτος μιας άλλης που δέχονταν τις επαναστατικές θεωρίες ενός μοντέρνου κινήματος". Το έργο του έχει επανηλειμμένα συνδεθεί με το κίνημα του υπερρεαλισμού, αν και ο Ελύτης διαφοροποιήθηκε νωρίς από τον "ορθόδοξο" υπερρεαλισμό που ακολούθησαν σύγχρονοί του ποιητές όπως ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Νίκος Εγγονόπουλος ή ο Νικόλαος Κάλας. Επηρεάστηκε από τον υπερρεαλισμό και δανείστηκε στοιχεία του, τα οποία ωστόσο αναμόρφωσε σύμφωνα με το προσωπικό του ποιητικό όραμα, άρρηκτα συνδεδεμένο με το λυρικό στοιχείο και την ελληνική λαϊκή παράδοση. Οι επιρροές από τον υπερρεαλισμό διακρίνονται ευκολότερα στις δύο πρώτες ποιητικές συλλογές του Προσανατολισμοί (1940) και Ήλιος ο πρώτος (1943).

Μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του υπήρξε το ποίημα Το Άξιον Εστί (1959), έργο με το οποίο ο Ελύτης διεκδίκησε θέση στην εθνική λογοτεχνία, προσφέροντας ταυτόχρονα μία «συλλογική μυθολογία» και ένα «εθνικό έργο». Η λογοτεχνική κριτική υπογράμμισε την αισθητική αξία του καθώς και την τεχνική του αρτιότητα. Η γλώσσα του επαινέθηκε για την κλασσική ακρίβεια της φράσης ενώ η αυστηρή δόμησή του χαρακτηρίστηκε ως άθλος που «δεν αφήνει να διαφανεί πουθενά ο παραμικρός βιασμός της αυθόρμητης έκφρασης». Τον «εθνικό» χαρακτήρα του Άξιον Εστί υπογράμμισαν μεταξύ άλλων ο Δ.Ν. Μαρωνίτης και ο Γ.Π. Σαββίδης, ο οποίος σε μία από τις πρώτες κριτικές του ποιήματος διαπίστωσε πως ο Ελύτης δικαιούταν το επίθετο «εθνικός», συγκρίνοντας το έργο του με αυτό του Σολωμού, του Παλαμά και του Σικελιανού.

Η μεταγενέστερη πορεία του Ελύτη υπήρξε πιο ενδοστρεφής, επιστρέφοντας στον αισθησιασμό της πρώιμης περιόδου του και σε αυτό που ο ίδιος ο Ελύτης αποκαλούσε ως έκφραση μιας «μεταφυσικής του φωτός»: «Έτσι το φως, που είναι η αρχή και το τέλος κάθε αποκαλυπτικού φαινομένου, δηλώνεται με την επίτευξη μιας ολοένα πιο μεγάλης ορατότητας, μιας τελικής διαφάνειας μέσα στο ποίημα που επιτρέπει να βλέπεις ταυτοχρόνως μέσα απ' την ύλη και μέσα από την ψυχή» Ιδιόμορφο, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα έργα του Ελύτη, μπορεί να χαρακτηριστεί το σκηνικό ποίημα Μαρία Νεφέλη, στο οποίο χρησιμοποιεί - για πρώτη φορά στην ποίησή του - την τεχνική του κολάζ.

Πέρα από το ποιητικό του έργο, ο Ελύτης άφησε σημαντικά δοκίμια, συγκεντρωμένα στους τόμους Ανοιχτά Χαρτιά (1974) και Εν Λευκώ (1992), καθώς και αξιόλογες μεταφράσεις Ευρωπαίων ποιητών και θεατρικών συγγραφέων.

Εργογραφία

Ποιήματα

«Προσανατολισμοί», (1940)
«Ηλιος ο πρώτος, παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα», (1943)
«Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας», (1946)
«Το Άξιον Εστί», (1959)
«Έξη και μια τύψεις για τον ουρανό», (1960)
«Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά», (1972)
«Ο ήλιος ο ηλιάτορας», (1971)
«Το Μονόγραμμα», (1972)
«Τα Ρω του Έρωτα», (1973)
«Τα Ετεροθαλή», (1974)
«Σηματολόγιον», (1977)
«Μαρία Νεφέλη»,
«Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας», (1982)
«Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου», (1984)
«Ο Μικρός Ναυτίλος»,
«Τα Ελεγεία της Οξώπετρας», (1991)
«Δυτικά της λύπης», (1995)
«Εκ του πλησίον»
«Η ποδηλάτισσα»
«Ήλιος ο πρώτος», (1943)

Πεζά, δοκίμια

«Η Αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου», (1942)
«2χ7 ε» (συλλογή μικρών δοκιμίων)
«Ο ζωγράφος Θεόφιλος», (1973)
«Ανοιχτά χαρτιά» (συλλογή κειμένων), (1973)
«Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο», (1977)
«Η μαγεία του Παπαδιαμάντη», (1975)
«Τα Δημόσια και τα Ιδιωτικά», (1990)
«Ιδιωτική Οδός», (1990)
«Εν λευκώ» (συλλογή κειμένων), (1992)
«Ο κήπος με τις αυταπάτες», (1995)

Μεταφράσεις

«Δεύτερη γραφή»
«Σαπφώ»
«Η αποκάλυψη», (1985)

Πηγή: wikipedia.gr

Song of Solomon

2011-10-14T13:56:00.008+03:00

Chapter 1

The song of songs, which is Solomon's.
Let him kiss me with the kisses of his mouth: for thy love is better than wine.
Because of the savour of thy good ointments thy name is as ointment poured forth, therefore do the virgins love thee.
Draw me, we will run after thee: the king hath brought me into his chambers: we will be glad and rejoice in thee, we will remember thy love more than wine: the upright love thee.
I am black, but comely, O ye daughters of Jerusalem, as the tents of Kedar, as the curtains of Solomon.
Look not upon me, because I am black, because the sun hath looked upon me: my mother's children were angry with me; they made me the keeper of the vineyards; but mine own vineyard have I not kept.
Tell me, O thou whom my soul loveth, where thou feedest, where thou makest thy flock to rest at noon: for why should I be as one that turneth aside by the flocks of thy companions?
If thou know not, O thou fairest among women, go thy way forth by the footsteps of the flock, and feed thy kids beside the shepherds' tents.
I have compared thee, O my love, to a company of horses in Pharaoh's chariots.
Thy cheeks are comely with rows of jewels, thy neck with chains of gold.
We will make thee borders of gold with studs of silver.
While the king sitteth at his table, my spikenard sendeth forth the smell thereof.
A bundle of myrrh is my well-beloved unto me; he shall lie all night betwixt my breasts.
My beloved is unto me as a cluster of camphire in the vineyards of Engedi.
Behold, thou art fair, my love; behold, thou art fair; thou hast doves' eyes.
Behold, thou art fair, my beloved, yea, pleasant: also our bed is green.
The beams of our house are cedar, and our rafters of fir.

Chapter 2

I am the rose of Sharon, and the lily of the valleys.
As the lily among thorns, so is my love among the daughters.
As the apple tree among the trees of the wood, so is my beloved among the sons. I sat down under his shadow with great delight, and his fruit was sweet to my taste.
He brought me to the banqueting house, and his banner over me was love.
Stay me with flagons, comfort me with apples: for I am sick of love.
His left hand is under my head, and his right hand doth embrace me.
I charge you, O ye daughters of Jerusalem, by the roes, and by the hinds of the field, that ye stir not up, nor awake my love, till he please.
The voice of my beloved! behold, he cometh leaping upon the mountains, skipping upon the hills.
My beloved is like a roe or a young hart: behold, he standeth behind our wall, he looketh forth at the windows, shewing himself through the lattice.
My beloved spake, and said unto me, Rise up, my love, my fair one, and come away.
For, lo, the winter is past, the rain is over and gone;
The flowers appear on the earth; the time of the singing of birds is come, and the voice of the turtle is heard in our land;
The fig tree putteth forth her green figs, and the vines with the tender grape give a good smell. Arise, my love, my fair one, and come away.
O my dove, that art in the clefts of the rock, in the secret places of the stairs, let me see thy countenance, let me hear thy voice; for sweet is thy voice, and thy countenance is comely.
Take us the foxes, the little foxes, that spoil the vines: for our vines have tender grapes.
My beloved is mine, and I am his: he feedeth among the lilies.
Until the day break, and the shadows flee away, turn, my beloved, and be thou like a roe or a young hart upon the mountains of Bether.

Chapter 3

By night on my bed I sought him whom my soul loveth: I sought him, but I found him not.
I will rise now, and go about the city in the streets, and in the broad ways I will seek him whom my soul loveth: I sought him, but I found him not.
The watchmen that go about the city found me: to whom I said, Saw ye him whom my soul loveth?
It was but a little that I passed from them, but I found him whom my soul loveth: I held him, and would not let him go, until I had brought him into my mother's house, and into the chamber of her that conceived me.
I charge you, O ye daughters of Jerusalem, by the roes, and by the hinds of the field, that ye stir not up, nor awake my love, till he please.
Who is this that cometh out of the wilderness like pillars of smoke, perfumed with myrrh and frankincense, with all powders of the merchant?
Behold his bed, which is Solomon's; threescore valiant men are about it, of the valiant of Israel.
They all hold swords, being expert in war: every man hath his sword upon his thigh because of fear in the night.
King Solomon made himself a chariot of the wood of Lebanon.
He made the pillars thereof of silver, the bottom thereof of gold, the covering of it of purple, the midst thereof being paved with love, for the daughters of Jerusalem.
Go forth, O ye daughters of Zion, and behold king Solomon with the crown wherewith his mother crowned him in the day of his espousals, and in the day of the gladness of his heart.

Chapter 4

Behold, thou art fair, my love; behold, thou art fair; thou hast doves' eyes within thy locks: thy hair is as a flock of goats, that appear from mount Gilead.
Thy teeth are like a flock of sheep that are even shorn, which came up from the washing; whereof every one bear twins, and none is barren among them.
Thy lips are like a thread of scarlet, and thy speech is comely: thy temples are like a piece of a pomegranate within thy locks.
Thy neck is like the tower of David builded for an armoury, whereon there hang a thousand bucklers, all shields of mighty men.
Thy two breasts are like two young roes that are twins, which feed among the lilies.
Until the day break, and the shadows flee away, I will get me to the mountain of myrrh, and to the hill of frankincense.
Thou art all fair, my love; there is no spot in thee.
Come with me from Lebanon, my spouse, with me from Lebanon: look from the top of Amana, from the top of Shenir and Hermon, from the lions' dens, from the mountains of the leopards.
Thou hast ravished my heart, my sister, my spouse; thou hast ravished my heart with one of thine eyes, with one chain of thy neck.
How fair is thy love, my sister, my spouse! how much better is thy love than wine! and the smell of thine ointments than all spices!
Thy lips, O my spouse, drop as the honeycomb: honey and milk are under thy tongue; and the smell of thy garments is like the smell of Lebanon.
A garden inclosed is my sister, my spouse; a spring shut up, a fountain sealed.
Thy plants are an orchard of pomegranates, with pleasant fruits; camphire, with spikenard,
Spikenard and saffron; calamus and cinnamon, with all trees of frankincense; myrrh and aloes, with all the chief spices:
A fountain of gardens, a well of living waters, and streams from Lebanon.
Awake, O north wind; and come, thou south; blow upon my garden, that the spices thereof may flow out. Let my beloved come into his garden, and eat his pleasant fruits.

Chapter 5

I am come into my garden, my sister, my spouse: I have gathered my myrrh with my spice; I have eaten my honeycomb with my honey; I have drunk my wine with my milk: eat, O friends; drink, yea, drink abundantly, O beloved.
I sleep, but my heart waketh: it is the voice of my beloved that knocketh, saying, Open to me, my sister, my love, my dove, my undefiled: for my head is filled with dew, and my locks with the drops of the night.
I have put off my coat; how shall I put it on? I have washed my feet; how shall I defile them?
My beloved put in his hand by the hole of the door, and my bowels were moved for him.
I rose up to open to my beloved; and my hands dropped with myrrh, and my fingers with sweet smelling myrrh, upon the handles of the lock.
I opened to my beloved; but my beloved had withdrawn himself, and was gone: my soul failed when he spake: I sought him, but I could not find him; I called him, but he gave me no answer.
The watchmen that went about the city found me, they smote me, they wounded me; the keepers of the walls took away my veil from me.
I charge you, O daughters of Jerusalem, if ye find my beloved, that ye tell him, that I am sick of love.
What is thy beloved more than another beloved, O thou fairest among women? what is thy beloved more than another beloved, that thou dost so charge us?
My beloved is white and ruddy, the chiefest among ten thousand.
His head is as the most fine gold, his locks are bushy, and black as a raven.
His eyes are as the eyes of doves by the rivers of waters, washed with milk, and fitly set.
His cheeks are as a bed of spices, as sweet flowers: his lips like lilies, dropping sweet smelling myrrh.
His hands are as gold rings set with the beryl: his belly is as bright ivory overlaid with sapphires.
His legs are as pillars of marble, set upon sockets of fine gold: his countenance is as Lebanon, excellent as the cedars.
His mouth is most sweet: yea, he is altogether lovely. This is my beloved, and this is my friend, O daughters of Jerusalem.

Chapter 6

Whither is thy beloved gone, O thou fairest among women? whither is thy beloved turned aside? that we may seek him with thee.
My beloved is gone down into his garden, to the beds of spices, to feed in the gardens, and to gather lilies.
I am my beloved's, and my beloved is mine: he feedeth among the lilies.
Thou art beautiful, O my love, as Tirzah, comely as Jerusalem, terrible as an army with banners.
Turn away thine eyes from me, for they have overcome me: thy hair is as a flock of goats that appear from Gilead.
Thy teeth are as a flock of sheep which go up from the washing, whereof every one beareth twins, and there is not one barren among them.
As a piece of a pomegranate are thy temples within thy locks.
There are threescore queens, and fourscore concubines, and virgins without number.
My dove, my undefiled is but one; she is the only one of her mother, she is the choice one of her that bare her. The daughters saw her, and blessed her; yea, the queens and the concubines, and they praised her.
Who is she that looketh forth as the morning, fair as the moon, clear as the sun, and terrible as an army with banners?
I went down into the garden of nuts to see the fruits of the valley, and to see whether the vine flourished and the pomegranates budded.
Or ever I was aware, my soul made me like the chariots of Amminadib.
Return, return, O Shulamite; return, return, that we may look upon thee. What will ye see in the Shulamite? As it were the company of two armies.

Chapter 7

How beautiful are thy feet with shoes, O prince's daughter! the joints of thy thighs are like jewels, the work of the hands of a cunning workman.
Thy navel is like a round goblet, which wanteth not liquor: thy belly is like an heap of wheat set about with lilies.
Thy two breasts are like two young roes that are twins.
Thy neck is as a tower of ivory; thine eyes like the fishpools in Heshbon, by the gate of Bathrabbim: thy nose is as the tower of Lebanon which looketh toward Damascus.
Thine head upon thee is like Carmel, and the hair of thine head like purple; the king is held in the galleries.
How fair and how pleasant art thou, O love, for delights!
This thy stature is like to a palm tree, and thy breasts to clusters of grapes.
I said, I will go up to the palm tree, I will take hold of the boughs thereof: now also thy breasts shall be as clusters of the vine, and the smell of thy nose like apples;
And the roof of thy mouth like the best wine for my beloved, that goeth down sweetly, causing the lips of those that are asleep to speak.
I am my beloved's, and his desire is toward me.
Come, my beloved, let us go forth into the field; let us lodge in the villages.
Let us get up early to the vineyards; let us see if the vine flourish, whether the tender grape appear, and the pomegranates bud forth: there will I give thee my loves.
The mandrakes give a smell, and at our gates are all manner of pleasant fruits, new and old, which I have laid up for thee, O my beloved.

Chapter 8

O that thou wert as my brother, that sucked the breasts of my mother! when I should find thee without, I would kiss thee; yea, I should not be despised.
I would lead thee, and bring thee into my mother's house, who would instruct me: I would cause thee to drink of spiced wine of the juice of my pomegranate.
His left hand should be under my head, and his right hand should embrace me.
I charge you, O daughters of Jerusalem, that ye stir not up, nor awake my love, until he please.
Who is this that cometh up from the wilderness, leaning upon her beloved? I raised thee up under the apple tree: there thy mother brought thee forth: there she brought thee forth that bare thee.
Set me as a seal upon thine heart, as a seal upon thine arm: for love is strong as death; jealousy is cruel as the grave: the coals thereof are coals of fire, which hath a most vehement flame.
Many waters cannot quench love, neither can the floods drown it: if a man would give all the substance of his house for love, it would utterly be contemned.
We have a little sister, and she hath no breasts: what shall we do for our sister in the day when she shall be spoken for?
If she be a wall, we will build upon her a palace of silver: and if she be a door, we will inclose her with boards of cedar.
I am a wall, and my breasts like towers: then was I in his eyes as one that found favour.
Solomon had a vineyard at Baalhamon; he let out the vineyard unto keepers; every one for the fruit thereof was to bring a thousand pieces of silver.
My vineyard, which is mine, is before me: thou, O Solomon, must have a thousand, and those that keep the fruit thereof two hundred.
Thou that dwellest in the gardens, the companions hearken to thy voice: cause me to hear it.
Make haste, my beloved, and be thou like to a roe or to a young hart upon the mountains of spices.

Στην Αθήνα κάποτε.

2011-07-11T14:18:00.000+03:00

Βρέχει.
Σου τόχω ξαναπεί.
Σου τόχω ξαναγράψει
Τόσες φορές,
Πάνω στο ξύλινο τραπέζι,
Καπνίζοντας ίσως,
Ίσως κοιτάζοντας τον αντίπερα
Χρόνο.

Τίποτα ιδιαίτερο,
Ένα μονάχα βρωμισμένο σκυλί
Να γλύφει την πληγή του
Με τρομαγμένα μάτια
Μέσα στις λάσπες
Κι ένας φίλος
Να γελάει προκλητικά την θλίψη.

Σου τόχω ξαναπεί
Κάτω απ΄ τις μαρκίζες
Της λεωφόρου Αλεξάνδρας,
Λαχανιάζοντας μουσκεμένος.

Σου τόχω ξαναγράψει
τόσες φορές,
αν θυμούμαι καλά,
αν ο καιρός που διάβηκε
άφησε ζωντανή
τη ζεστασιά,
έστω μονάχα του φιλιού σου.

Λαγκαδάς 23 Ιούλη 1977

Πέθανε ο ποιητής Γιάννης Βαρβέρης

2011-05-26T14:31:00.000+03:00

Στην ηλικία των 56 ετών πέθανε ξαφνικά χθες το βράδυ από ανακοπή της καρδιάς ο ποιητής Γιάννης Βαρβέρης

Ο Γιάννης Βαρβέρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1955 και σπούδασε νομικά Το 1976 ξεκίνησε να γράφει κριτική θεάτρου,ενώ εξέδωσε έντεκα βιβλία ποίησης και μεταφράσεις ξένης και αττικής κωμωδίας.

Τα ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε ανθολογίες στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα γερμανικά, στα ιταλικά, στα ισπανικά και στα ρουμάνικα.

Στα αγγλικά έχει μεταφραστεί από τον Philip Ramp το βιβλίο του Ο κύριος Φογκ, και στα σερβικά, από την Gaga Rosi, μια επιλογή ποιημάτων του με τον τίτλο "Η πόλη και ο Θάνατος".

Το 1996 του απονεμήθηκε το Κρατικό βραβείο Κριτικής - Δοκιμίου και το 2001 του απονεμήθηκε το Βραβείο Καβάφη για την ποιητική συλλογή Ποιήματα 1975-1996 (Κέδρος, 2000).

Το 2002 του απονεμήθηκε το Βραβείο Ποίησης του περιοδικού "Διαβάζω" για την ποιητική συλλογή "Στα ξένα" (Κέδρος, 2001) Το 2010 τιμήθηκε με το Βραβείο Ποιήσεως του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του ποιητικού του έργου.

(Πληροφορίες ΑΠΕ-ΜΠΕ)

ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ (Georg Trakl)

2011-05-16T14:52:00.000+03:00

Είναι ένας αγρός θερισμένος, που πάνω του πέφτει μια μαύρη
βροχή.
Είναι ένα σκούρο δέντρο, που στέκει ερημικό.
Είναι ένας άνεμος που σφυρίζει γύρω από άδειες καλύβες.
Πόσο θλιμμένο το βράδυ αυτό!

Στο κτήμα μπροστά
η ήρεμη ορφανή μαζεύει ακόμη αραιά στάχυα.
Στρογγυλά και χρυσά τα μάτια της πλανιούνται στο λυκόφως
κι η αγκαλιά της προσμένει τον ουράνιο μνηστήρα.

Στον γυρισμό
βρήκαν οι βοσκοί σαπισμένο
το γλυκό σώμα στην βάτο.

Είμαι ένας ίσκιος μακριά από σκοτεινά χωριά.
Τη σιωπή του Θεού
την ήπια από την πηγή του δάσους.
Στο μέτωπό μου κρύο μέταλλο κυλά.
Αράχνες ψάχνουν για την καρδιά μου.
Είναι ένα φως που σβήνει στο στόμα μου.

Τη νύχτα βρέθηκα σε μια πεδιάδα,
παγιδευμένος απ’ τα συντρίμμια και τη σκόνη των άστρων.
Στις αγριοφουντουκιές
κρυστάλλινοι άγγελοι ήχησαν πάλι.

Τι είναι ποίηση

2011-05-05T14:22:00.001+03:00

Αναδημοσίευση άρθρου για την ποίηση

"Τι είναι ποίηση" του Γιώργου Παυλόπουλου

Διαβάστηκε από τον ίδιο τον ποιητή Γιώργη Παυλόπουλο στην εκδήλωση του περιοδικού "Γράμματα και Τέχνες" που έγινε προς τιμήν του στο "Σπίτι της Κύπρου" στις 8/12/1997. Αναδημοσιεύεται από το τεύχος 83 του περιοδικού "Γράμματα και Τέχνες" (Φεβρουάριος - Μάρτιος 1998)

"Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε".

Κυρίες και Κύριοι

Φίλες και Φίλοι

Παραλλάζοντας αυτή τη σημείωση του Πωλ Βαλερύ, η οποία παραπέμπει αμέσως στον Ποιητή και στην Ποίηση, θα λέγαμε: "Αν ένας ποιητής μπορούσε να πει με ακρίβεια τι γράφει, γιατί γράφει και τι είναι αυτό που τον κάνει να γράφει, δεν θα έγραφε".
Κι εγώ τώρα δεν ξέρω να σας πω τι είναι Ποίηση και γιατί γράφω ποιήματα. Πολύ περισσότερο δεν ξέρω να σας πω σε τι μας βοηθάει η Ποίηση και ποιος είναι ο σκοπός της.
Το μόνο που ξέρω είναι πως ο Ποιητής ήταν πάντα ένας αφοσιωμένος της Ζωής. Είτε τον γεμίζει χαρά, είτε τον θλίβει η Ζωή, είτε τον πάει στον Ουρανό, είτε τον κατεβάζει στην Κόλαση, αυτός μένει πάντα ο αφοσιωμένος της.
Τη μυστήρια αγάπη του για τη Ζωή δεν έχει άλλο τρόπο να την εκφράσει: γράφει ποιήματα. Νομίζω ότι προσπαθεί να εκφράσει κυρίως αυτό που κρύβει η ζωή. 'Οπως ο έρωτας κρύβει αυτό που μας κάνει ερωτευμένους.
Η Ποίηση λοιπόν είναι πράξη ερωτική; 'Η μήπως πράξη απόγνωσης; 'Η μήπως και τα δύο; Πράξη ερωτική και συνάμα πράξη απόγνωσης.
Για την ποιητική πράξη έχουν γραφτεί πολλά και διάφορα. Και από τους ιδιους τους τεχνίτες και από τους θεωρητικούς. Πολλές φορές οι Ποιητές προσπάθησαν να διατυπώσουν τον ανύπαρκτο ορισμό της Ποίησης, σα να κοίταζαν σ' έναν καθρέφτη όπου δεν έβλεπαν το πρόσωπό τους, αλλά το απόλυτο κενό.
Σταχυολογώ πρόχειρα:

Η ποίηση είναι η αναζήτηση του ανεξήγητου

Στήβενς

Η ποίηση αρχίζει πάντα, όταν κάποιος που πρόκειται να γίνει ποιητής, διαβάζει ένα ποίημα.

Μίλτον

Η ποίηση μας δημιουργεί την εντύπωση, όχι πως ανακαλύψαμε κάτι καινούργιο, αλλά πως θυμηθήκαμε κάτι που είχαμε ξεχάσει.

Μπράντλεϋ

Η ποίηση είναι το καταφύγιο που φθονούμε.

Καρυωτάκης

Η ποίηση είναι ένας φασιανός που χάνεται στους θάμνους

Στήβενς

Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα.

Σεφέρης

Η ποίηση υπαγορεύεται από ένα δαιμόνιο, αν και θα ήταν υπερβολή να το χαρακτηρίσει κανείς αγγελικό

Ζεζλάβ Μίλοζ

Η ποίηση είναι έκφραση, αν ένας στίχος είναι έκφραση, αν καθένα από τα μέρη που απαρτίζουν ένα στίχο, κάθε μία λέξη, είναι εκφραστικά μόνα τους.

Κρότσε

Η ποίηση δεν είναι ο τρόπος να μιλήσουμε αλλά ο καλύτερος τοίχος να κρύψουμε το πρόσωπό μας.

Αναγνωστάκης

Η ομορφιά καραδοκεί. Αν είμαστε ευαίσθητοι, θα την αισθανθούμε μέσα στην ποίηση όλων των γλωσσών.

Μπόρχες

Η ποίησις είναι ανάπτυξις στίλβοντος ποδηλάτου.

Εμπειρίκος

Η ποίηση αρχίζει με την επίγνωση εκ μέρους μας όχι της Πτώσης, αλλά του ότι πέφτουμε.

Μπλουμ

'Οταν διαβάζουμε ένα καλό ποίημα, φανταζόμαστε πως κι εμείς θα μπορούσαμε να το έχουμε γράψει, πως το ποίημα προϋπήρχε μέσα μας.

Μπόρχες

Η ποίηση ένα πράγμα ανάλαφρο, ιερό και φτερωτό.

Πλάτων

Η ποίηση δεν είναι ένα ελευθέρωμα της συγκίνησης, αλλά απόδραση από τη συγκίνηση. Δεν είναι έκφραση της προσωπικότητας, αλλά απόδραση από την προσωπικότητα.

Έλιοτ

Η ποίηση είναι η πιο πυκνή μορφή προφορικής έκφρασης.

Πάουντ

Η ποιότητα ενός μεγάλου ποιητή είναι πανταχού παρούσα και πουθενά ορατή σαν μία ξεχωριστή συγκίνηση.

Κόλεριτζ ή Ντε Κουίνσυ

Αν κάποιος μάθει καλά ελληνικά, μπορεί να βρει σχεδόν "ολόκληρη την ποίηση" στον Όμηρο.

Πάουντ

Είναι παράξενο πως γράφει κανείς ποιήματα.

Σεφέρης

Οι ποιητές όλων των εποχών έλαβαν μέρος στη συγγραφή ενός Μεγάλου Ποιήματος αενάως εν εξελίξει.

Σέλλεϋ

Στην ίδια την ουσία της ποίησης υπάρχει κάτι το απρεπές: Φανερώνονται πράγματα που δεν ξέραμε πως τα κρύβαμε μέσα μας και τρομάζουμε σα να είχε ξεπηδήσει μια τίγρης και στεκόταν μπροστά μας στο φως τινάζοντας την ουρά της.

Σέσλαβ Μίλοζ

Όλη η ποίηση είναι ποίηση πειραματική.

Στήβενς

Η ποίηση είναι η αιτία που φθείρει το κάθε τι από το μη είναι στο είναι.

Πλάτωνας

"Διο ευφυούς η ποιητική εστιν ή μανικού. Τούτων γαρ οι μεν εύπλαστοι οι δε εκστατικοί εισίν"

(Η τέχνη της ποίησης είναι έργο του προικισμένου μάλλον παρά του μανικού καλλιτέχνη, γιατί ο πρώτος είναι ο επιδέξιο μιμητής, ενώ ο δεύτερος κατέχεται από ενθουσιασμό και του λείπει η ψυχική ηρεμία).

Αριστοτέλης

Ο κατάλογος είναι ανεξάντλητος όπως ανεξάντλητες είναι οι άπειρες αισθήσεις που μας υποβάλλει η Ποίηση. Θα σταματήσω εδώ. Και θα τον κλείσω με μια φράση του Πεσόα:

Ο άνεμος φυσάει

έτσι όπως τον άκουσε ο Όμηρος

ακόμα κι αν δεν υπήρξε ποτέ

Ανέφερα τον Πεσόα, αλλά δεν σας αποκάλυψα τα ονόματα εκείνων που έγραψαν αυτούς τους στοχασμούς για την Ποίηση. Καλύτερα έτσι.'Ισως αυτός ο τρόπος μας φέρνει πιο κοντά σε Κείνον που αποσβύνοντας ολοένα το πρόσωπό του μέσα στο έργο του, γίνεται ο άλλος, γίνεται οι άλλοι, γίνεται ο Κανένας. Θέλω να πω μας φέρνει πιο κοντά στον Ποιητή και στο Ποίημα.

Και τι είναι τελικά το Ποίημα; 'Ισως είναι το νόμισμα που σφίγγει στα δόνιτα του ο Ποιητής για να μπει στη βάρκα του Θανάτου. Με αυτό θα πληρώσει για το μέγα θαύμα που αξιώθηκε και που δεν είναι άλλο από την ίδια τη ζωή.
Έχω γράψει τούτο το χάι-κου:

'Ολοι χωράμε

οι ζωντανοί κι οι νεκροί

σ' ένα ποίημα

Αλλά και όλη η μνήμη του κόσμου χωράει μέσα στην Ποίηση. 'Η τουλάχιστον αυτή τη μαγική εντύπωση μας δίνει η τέχνης της Ποίησης. Πως όσα έχουν χαθεί και κείνα που θα έρθουν και θα περάσουν και θα χαθούν θα μείνουν για πάντα μέσα στην Ποίηση.
Θα μείνουν για πάντα μέσα στην Ποίηση "όσα κι αν είναι λίγα αυτά που σταματιούνται" όπως θα έλεγε ο Αλεξανδρινός.

Το ύφος στη Λογοτεχνία

2011-04-02T17:19:00.000+03:00

Α. Τι είναι ύφος

Ύφος λέγεται ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο ο ομιλητής ή ο συγγραφέας επινοεί και εκφράζει τις σκέψεις και τα συναισθήματά του στο έργο του. Το πως παρουσιάζει το γεγονός από άποψη αισθητική, αλλά και από άποψη γλωσσική (σε λέξεις, σύνταξη, διάταξη γεγονότων..., ώστε να παρουσιάσει το πρόσωπο ή το γεγονός που αναφέρει στο συμπαθέστερο ή στο καλύτερο ή στο χειρότερο, στο εντονότερο ή στο υποτονικότερο κ.τ.λ.

Το ύφος («Ύφος» = η υφή του λόγου) εκδηλώνεται - δημιουργείται με τα ανάλογα σχήματα λόγου και τις ανάλογες λέξεις που χρησιμοποιεί ο ομιλητής ή ο συγγραφέας, καθώς και με το χρώμα και την ισχύ της φωνής στον ωδικό και προφορικό λόγο. Δηλ. με τη χρησιμοποίηση λέξεων, σχημάτων λόγου κ.τ.λ. τέτοιων που να προβάλουν ή να υποτονουν το γεγονός ή που να δίνουν ακριβή περιγραφή των γεγονότων και συνάμα να εντυπωσιάζουν, ανάλογα με το τι συμφέρει ή απαιτείται, κ.τ.λ., π.χ.: αδέξιος, αδιάβαστος .... αντί: χαζός, βλάκας, ηλίθιος, ...... ιώβειος υπομονή, αντί: με υπομονή, όχι καλός, ανάγωγος,... γουρούνι..

Β. Τα είδη του ύφους

1) Το γλαφυρό ύφος. Γλαφυρό ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας περιγράφει με πολλά διακοσμητικά λεκτικά στοιχεία, όμως με διατήρηση της σαφήνειας και της καλαισθησίας. Είναι πολύ παραστατικό, διεγείρει και συγκρατεί το ενδιαφέρον, δίνει χρώμα και ομορφιά στα πράγματα. Χρησιμοποιεί λέξεις και φράσεις πλήρεις εικόνων: Ισοκράτης, Καρκαβίτσας, αρχαίοι λυρικοί.....

2) Το ξηρό, ισχνό, άκοσμο ύφος. Το ύφος αυτό είναι το αντίθετο του γλαφυρού.

3) Το πυκνό ύφος. Πυκνό ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας περιγράφει ή εκφράζει μόνο τα πιο ουσιώδη χαρακτηριστικά, αποφεύγει τις πολυλογίες και τις περιφράσεις και προτιμά τις συντομογραφίες και βραχυλογίες.. Όταν με λίγες λέξεις ή σχήματα λόγου, εκφράζονται πολλά και σπουδαία: Θουκυδίδης, Ηράκλειτος, Αριστοτέλης....

4) Το χαλαρό ή ανειμένο ύφος. Το ύφος αυτό είναι το αντίθετο του πυκνού.

5) Το σκοτεινό ύφος. Σκοτεινό ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας περιγράφει με τέτοιο λεκτικό τρόπο τα γεγονότα που δύσκολα βγάζουμε νόημα. Η υπερβολή του χαλαρού..

6) Το λεπτό ύφος. Λεπτό ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας αναπτύσσει το θέμα με αισθησιακές και ψυχολογικές κριτικές και χειρισμούς. Όταν ο συγγραφέας ή ο ομιλητής επιδιώκει ν’ αναλύσει λεπτές ψυχικές καταστάσεις και συγκινήσεις ή ν’ αποδώσει δυσκολοδιάκριτες διαφορές και για το σκοπό αυτό χρησιμοποιεί λεξιλόγιο, φράσεις και σχήματα που δείχνουν μεγάλη καλλιέργεια και δεξιοτεχνία: Σαπφώ, Κρυστάλλης, Παπαντωνίου......

6) Το υψηλό ή διανθισμένο ύφος. Υψηλό ή διανθισμένο ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφές κάνει έξαρση και υπογράμμιση των γεγονότων της αρετής των ανθρώπων πολύ πιο ψηλά από το συνηθισμένο επίπεδο των γεγονότων και των ανθρώπων. Το ύφος αυτό διαθέτει ευρύτητα λόγου και το κείμενό είναι πλούσιο σε εικόνες: Όμηρος, Αισχύλος, Πίνδαρος, Σολωμός, Κάλβος, Παλαμάς......

7) Το απλό. Απλό ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας μιλά με απλά λόγια και απλή τεχνική. Το χαρακτηρίζει η φυσικότητα και η αφέλεια, χωρίς περίπλοκα σχήματα και φράσεις, με λιτότητα και χρήση απλών μέσων.

9) Το ευθύ ή ειλικρινές ύφος. Ευθύ ή ειλικρινές ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας παρουσιάζει τον εαυτόν του, τη σκέψη του και τα γεγονότα ως έχουν. Χωρίς προσποίηση.

10) Το προσποιητό ύφος. Προσποιητό ύφος έχουμε, όταν έχουμε το αντίθετο του ευθέως. Όταν ο ομιλητής παρουσιάζεται με άλλο πρόσωπο απ' ό,τι είναι πραγματικά.

11) Το αφελές ύφος. Αφελές ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής ή ο συγγραφέας μιλά χωρίς καλολογικά στοιχεία, όμως με ειλικρίνεια ιδεών και ακρίβεια των εκφράσεων.

12) Το σοβαρό ή σεμνό ύφος. Σοβαρό ή σεμνό ύφος έχουμε, όταν ο ομιλητής μιλά χωρίς άσεμνες λέξεις και φράσεις. Το σοβαρό ύφος αποφεύγει την αφέλεια, όμως επιζητά την κομψότητα και τη χάρη, χωρίς να φθάνει σε επίδειξη.

13) Το προσβλητικό ή αγενές ύφος. Το αντίθετο του σεμνού ύφους, όταν ο ομιλητής χρησιμοποιεί άσεμνες λέξεις ή φράσεις, χωρίς πληθυντικό ευγένειας...

14) Το επιτηδευμένο ύφος. Το επιτήδειο, το προσεγμένο.

15) Το εξεζητημένο ύφος. Το ύφος αυτό είναι η υπερβολή του επιτηδευμένου. Αυτό με το οποίο προσπαθούμε να δείξουμε τον εαυτόν μας παραπάνω απ' ό,τι είναι, μέγα λογοτέχνη.

16) Το υποβλητικό ύφος. Είναι το ύφος που χρησιμοποιούν οι συμβολιστές και εξπρεσιονιστές στην ποίηση. Το ύφος αυτό επιδιώκει να εκφραστεί μια ρευστή και φευγαλέα συναισθηματική κατάσταση, με τρόπο υπαινικτικό και όχι ακριβή και πλήρη. Στην πεζογραφία χρησιμοποιείται για να εκφραστούν ψυχικές καταστάσεις καταθλιπτικές και παθητικές

17) Α τ ο μ ι κ ό ύφος. Αυτό που δεν εμπίπτει στα καθιερωμένα ή γενικά, το προσωπικό.

Σημειώνεται ότι:

1. Εκτός από τις ως άνω διακρίσεις του ύφους υπάρχουν λεπτότερες και άλλες περισσότερο ακριβείς: υψηλό μεγαλοπρεπές, υψηλό επιβλητικό...., γλαφυρό παραστατικό....

2. Το ύφος είναι ισοδύναμο με τη φυσιογνωμία, την επιστημονική το πνεύμα και το χαρακτήρα του ομιλητή ή του συγγραφέα.

Γ. Οι αρετές του ύφους

1) Η σαφήνεια ή διαύγεια, όταν το ύφος αφήνει να βλέπει κανείς καθαρά τις ιδέες που κρύβονται κάτω από τις λέξεις και τις προτάσεις. Αντίθετα από τη σαφήνεια είναι η σκοτεινότητα ή ασάφεια, κάτι που προτιμούν σε ορισμένες περιπτώσεις οι μοντέρνοι ποιητές.

2) Η ορθότητα ή καθαρότητα, δηλ. η μεταχείριση λέξεων, που ταιριάζουν στη γλώσσα και στο πνεύμα της συγγραφής και σύμφωνα με τους κανόνες του Συντακτικού και της Γραμματικής

3) Η κυριολεξία, δηλ. η απόδοση των εννοιών με τη χρήση των πλέον κατάλληλων λέξεων

4) Η ακρίβεια, δηλ. η απόδοση των εννοιών με τη χρήση του λόγου συντόμου και κανονικού χωρίς περιττά στολίδια και παραγεμίσματα. Το αντίθετο οδηγεί στην περιττολογία ή βερμπαλισμό

5) Η φυσικότητα, ήτοι η αβίαστη, ειλικρινής και χωρίς προπαρασκευή έκφρασή μας στη διατύπωση των σκέψεων και των ιδεών μας, Το αντίθετο αποτελεί την προσποίηση και την επιτήδευση.

6) Η ευγένεια, ήτοι η αποφυγή εκφράσεων και εικόνων χυδαίων ή ακαλαίσθητων και γελοίων και η χρησιμοποίηση λέξεων και φράσεων λεπτών και ευγενικών. Αντίθετα στην ευγένεια είναι η αγένεια ή χυδαιολογία, όταν χρησιμοποιούμε λέξεις και εκφράσεις χυδαίες, ταπεινές και γελοίες.

7) Η ευπρέπεια, ήτοι ο συνδυασμός του ύφους προς το υποκείμενο που πραγματεύεται, με τις σκέψεις και τις ιδέες που εκφράζει.

8) Η ποικιλία, ήτοι η εναλλαγή των σχημάτων, των εικόνων, των τρόπων, των εκφράσεων σε συνδυασμό με τη χρήση πλούσιου λεξιλογίου. Το αντίθετο οδηγεί στη μονοτονία.

9) Η λιτότητα, ήτοι η αποφυγή περίτεχνων και πομπωδών φράσεων, αλλά με ακρίβεια, σαφήνεια και απλότητα.

10) Η αρμονία, ήτοι η εκλογή κατάλληλων λέξεων και φράσεων που δημιουργεί ευάρεστο ακουστικό αίσθημα.

Δ. Τα σφάλματα του ύφους

Ο βαρβαρισμός, ήτοι όταν κάνουμε παραβίαση των γραμματικών, συντακτικών κ.τ.λ. κανόνων.

Ο νεολογισμός, ήτοι όταν μεταχειριζόμαστε νέες ή ξένες ή ανύπαρκτες και άχρηστες λέξεις.

Ο αρχαϊσμός ή ιδιωματισμός, όταν χρησιμοποιούμε αρχαίες ή τοπικές λέξεις στις εκφράσεις μας.

Ο αναχρονισμός, όταν αποδίδομε συνήθειες και ιδέες σε ανθρώπους εποχής, κατά την οποία οι συνήθειες και οι ιδέες αυτές είναι άγνωστες, π.χ. « η χριστιανική ψυχή του Ομήρου», «ο ιπποτισμός των αρχαίων Ελλήνων»

Η διγλωσσία ή σύγχυση γλωσσών, ήτοι όταν κάνουμε ανάμιξη π.χ. δημοτικής και καθαρεύουσας ή τοπικής και κοινής ή λατινικής και ελληνικής κ.α.

Ο Σολοικισμός, όταν παραβιάζουμε τους συντακτικούς κανόνες.

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ & ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ

TOY A. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

To Santa Claus and Little Sisters (A poem from an anonymous boy who committed suicide)

2011-03-16T14:10:00.004+02:00

Editor's Note: This poem was written by a fifteen-year-old boy, most likely in the late 1960's, two years before he committed suicide. It has achieved a small measure of fame, as it has been posted on many internet sites and has been made part of the curriculum at some schools. It was published in 1972 by Time as part of an article on teen suicide, and then analyzed by Judson Jerome in one of his books. However, the version published in Time and analyzed by Jerome was cut down mercilessly. This is the full version, which I received from a lady in Texas named Vicky Moody, who learned it in school in 1972, and to whom I am very grateful.

To Santa Claus and Little Sisters
(the original version as given to me by a reader)

Once,

On yellow paper, with green lines, he wrote a poem,

And called it "Chops",

Because that was the name of his dog,

And that’s what it was all about.

And the teacher gave him an "A"

And a gold star,

And his mother hung it on the kitchen door,

And read it to all his aunts.

That was the year his sister was born,

With tiny toenails and no hair,

And Father Tracy took them to the zoo

And let them sing on the bus.

And his mother and father kissed a lot

And the girl around the corner sent him a Christmas card

Signed with a row of x's.

And his father always tucked him in at night,

And he was always there to do it.

Once,

On white paper, with blue lines, he wrote another poem.

And he called it "Autumn"

Because that was the name of a season,

And that’s what it was all about.

And the teacher gave him an "A"

And told him to write more clearly.

And his mother didn’t hang it on the kitchen door

Because the door

Had just been painted.

That was the year his sister got glasses,

With black frames and thick lenses.

And the kids told him why father and mother

Kissed a lot,

And that Father Tracy smoked cigars

And left butts on the pews,

And the girl around the block laughed

When he went to see Santa Claus at Macy’s.

And his father stopped tucking him in bed at night,

And got mad when he cried for him to.

Once,

On paper torn from his notebook, he wrote another poem,

And he called it "Question Marked Innocence",

Because that was the name of his grief

And that’s what it was all about.

And the professor gave him an "A"

And a strange and steady look.

And his mother never hung it on the door

Because he never let her see it.

That year he found his sister necking on the back porch

And his parents never kissed, or even smiled.

And he forgot how the end of the "Apostle’s Creed" went,

And Father Tracy died.

And the girl around the block wore too much make-up

That made him cough when he kissed her,

But he kissed her anyway.

Once,

At 3 a.m., he tucked himself in bed,

His father snoring soundly.

He tried another poem, on the back of a pack of matches,

And he called it "absolutely nothing"

Because that’s what it was all about.

And he gave himself an "A"

And a slash on each damp wrist,

And hung it on the bathroom door,

Because he couldn’t reach the kitchen.

Anonymous (written by a 15-year-old boy

two years before he committed suicide)

Αγγελική Κωσταβάρα : Η ποίηση της ήττας, ως επώδυνη διαδικασία αυτογνωσίας…

2011-02-12T15:18:00.005+02:00

Στο lexima.gr σαν ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη της Αγγελικής Κωσταωβάρα αναδημοσιεύθηκε το παρακάτω κείμενό της, με την επισήμανση ότι στις μέρες μας ο όρος «Πρώτη μεταπολεμική γενιά», έχει αντικαταστήσει τον όρο «Ποίηση της ήττας».

Το κείμενο είχε δημοσιευθεί αρχικά στην Εφημερίδα Εποχή (τεύχος 690).
(Γ. Μ.)

Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΗΤΤΑΣ, ΩΣ ΕΠΩΔΥΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ.
Ένα επαναστατικό όραμα, στο βαθμό που γίνεται συλλογικά αποδεκτό, εμπεριέχει στον πυρήνα του στοιχεία και αιτήματα κοινωνικής δικαιοσύνης και ηθικής.«Η ποίηση της ήττας», προϋποθέτει αυτό το όραμα και τη ματαίωσή του και μέσα από επώδυνες διαδικασίες, δίνει το έναυσμα πολύ πρώιμα, στα έργα ποιητών της Α μεταπολεμική ς γενιάς, για έναν προβληματισμό αυτoγvωσίας της αριστεράς.
Κλείνουν ακριβώς σαράντα χρόνια από τότε που ο ποιητής Βύρων Λεοντάρης, στο τεύχος υπ. αριθ. 106-107 της Επιθεώρησης Τέχνης, τον Οκτώβριο του 1963, κατέγραψε τον όρο «Η ποίηση της ήττας», σε ένα αληθινά τολμηρό και ευθύβολο άρθρο. Αξιοσημείωτο είναι ότι το άρθρο αυτό, που τροφοδότησε και εξακολουθεί να τροφοδοτεί ποικιλοτρόπως τον σχετικό διάλογο, καταχωρήθηκε στην Επιθεώρηση Τέχνης (που υποστήριξε και στα επόμενα τεύχη τον οξύτατο διάλογο - Τάσος Βουρνάς, Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, Τάσος Λειβαδίτης κ.α.), όχι στις μελέτες ή στα άρθρα, αλλά. στις βιβλιοκριτικές. Ίσως επειδή είχε σαν αφορμή την έκδοση δύο ποιητικών συλλογών: τον Γυρισμό, του Θανάση Κωσταβάρα και την Μαθητεία, του Τίτου Πατρίκιου, πάνω στις οποίες παραδειγματικά στηρίχτηκε κυρίως, το όλο σκεπτικό.
Σήμερα κρίνεται αναγκαίο να τεθεί εκ νέου το πλαίσιο, υπό τη μορφή γνωστικού υλικού και κάποιων σχολίων, για έναν αμφίπλευρο διάλογο και προς το ίδιο εναρκτήριο εκείνο άρθρο, αλλά ταυτόχρονα να λειτουργήσει ως ερέθισμα, για την ανίχνευση των πηγών, στο βαθμό που αυτό ανταποκρίνεται, στο σύγχρονο αίτημα ιδεολογικής ταυτότητας και αυτογνωσίας της αριστεράς. Το παράθεμα πού ακολουθεί βοηθάει να διευκρινιστεί σε ποια ακριβώς διευρυμένη -χρονικά- ήττα, αναφερόταν ο Βύρων Λεοντάρης: «ο σημερινός άνθρωπος βγαίνει καθημαγμένος, από μια ήττα, που  δεν σημαδεύει ανεξίτηλα μονάχα τον ελληνικό χώρο, αλλά είναι γενικότερα, ήττα της ανθρωπότητας, του πολιτισμού.»
Η λέξη-κλειδί εδώ, είναι λοιπόν η «ήττα», η οποία δεν έμπαινε σε διαπραγμάτευση από την τότε επίσημη αριστερά και όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Βύρων Λεοντάρης: «και σαν λέξη ακόμη, ήταν μέχρι χθες άγνωστη, απαράδεκτη σε όλους τους τομείς της πνευματικής δραστηριότητας, στην ιστορική, κοινωνιολογική και πολιτική σκέψη.»
Παρελκόμενα αυτής της κατάστασης, ήταν μια σειρά επίθετα με αρνητική χροιά, όπως: απαισιόδοξος-πεσιμιστής -ελιτίστικoς -εκλεκτικιστής -παρακμιακός και πλήθος παράγωγά τους, που αυτόματα έβαζαν στο μαυροπίνακα και συνόδευαν κατά καιρούς αρνητικά, τα ονόματα των δημιουργών της ποίησης της ήττας, είτε κριτικών, όπως έγινε με τον Βύρωνα Λεοντάρη. Στο αμέσως επόμενο τεύχος της Επιθεώρησης Τέχνης, από εκείνο που δημοσιεύτηκε το άρθρο, τον κατακεραύνωσε ο Τάσος Βουρνάς, με τον ενδεικτικό τίτλο, «Η ποίηση της ήττας και η ήττα της κριτικής, με σκληρές και έωλες εκφράσεις. Η σχετική συζήτηση, συνεχίστηκε όχι μόνο στον ίδιο χώρο, αλλά επεκτάθηκε αστραπιαία, υπέρ ή κατά σε διάφορα έντυπα και περιοδικά. Δείχνοντας παράλληλα ότι ο Βύρων Λεοντάρης , με την επισκόπηση που επιχείρησε του φαινομένου, εισάγοντας ταυτόχρονα την ερεθιστική λέξη «ήττα», επέβαλε και αποκάλυψε το διάλογο, που διεξαγόταν παρασιωπημένος αρκετό χρόνο πριν, στα έργα των νέων ποιητών (και όχι μόνον), επισημαίνοντας με κριτική οξυδέρκεια τις καίριες μετατοπίσεις από την προϋπάρχουσα, αντιστασιακή και μεταντιστασιακή ποίηση. Γράφει σχετικά, «Η ποίηση της ήττας βασικά είναι μια βαθειά κρίση και ίσως το τέλος της αντιστασιακής ιδεολογίας και της αντιστασιακής ποίησης.» Ο διάλογος δεν άνοιξε απλώς, ξ έ σ π α σ ε, σαν έτοιμος από καιρό, εκτοξεύοντας στα ύψη το ενδιαφέρον και το σημαντικότερο πλήττοντας ανοιχτά, το κύρος της  ο λ ι κ ή ς  και  μιας αλήθειας. Οι αντιπαραθέσεις έγιναν με οξύτητα και από τις δύο πλευρές και με καλά λειασμένα, καθόλου αυτοσχέδια επιχειρήματα. Γεγονός που δείχνει ότι, οι εξελίξεις, με την μορφή ποιητικών καταγραφών, είχαν γίνει αντιληπτές, καθώς ογκωνόταν η αντίθεση με την κρατούσα άποψη και το άρθρο του Λεοντάρη ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά.
«Η ποίηση της ήττας» λοιπόν, δεν ήταν ένα περιθωριακό, διαστρεβλωτικό μόρφωμα, λίγων ποιητών, αποκομμένο από τον προβληματισμό της εποχής. Αντίθετα, όπως κάθε αυθεντική έκφανση της τέχνης, απεδείχθη ότι ήταν ένας ζων οργανισμός, που νευρωνόταν από τα συμβάντα και απηχούσε αιτήματα των καιρών. Και ίσως τα ουσιωδέστερα σημεία που την καθιστούν αδιάψευστη μαρτυρία της εποχής, είναι αφ' ενός, ότι έδωσε το προβάδισμα στο  π α ρ ό ν,  αναδομώντας το ως προς τις προτεραιότητες, όχι ατενίζοντας αισιόδοξα το  μ έ λ λ ο ν,  το οποίο διέβλεπαν αβέβαιο και ασαφές, στον ιδεολογικό ορίζοντα της τότε αριστεράς. Αφ' ετέρου, πράγμα πολύ σημαντικό, όλα αυτά επισυμβαίνουν με τον  ε ν τ ε λ έ σ τ ε ρ ο  τρόπο, εντός των ορίων της ποίησης, φέρνοντας στο προσκήνιο, το ζέον αίσθημα της οδύνης, με κραδασμούς υψηλής δημιουργικής εμβέλειας, σηματοδοτώντας με δ ρ α μ α τ ι κ ό ύφος, την οριακή στιγμή, κατά την οποία η ψυχή, αρνείται α κ ό μ η σπαρακτικά να αποκολληθεί συγκινησιακά, από το διαψευσμένο όραμα. Το ίδιο το ιστορικό γεγονός της στρατιωτικής ήττας του κινήματος, χωρίς να παρακάμπτεται, εμπλουτίζεται σε τέτοιο σημείο, που βοηθάει να επαναδιατυπωθεί διερευνητικά, η έννοια του  η τ τ η μ έ ν ο υ  ανθρώπου, όπως είδαμε και στο προαναφερθέν παράθεμα του Β. Λεοντάρη. Ηττημένος πλέον, αισθάνεται ο άνθρωπος που στερείται κάθε προσδοκίας και χωρίς ορατό μέλλον - μετά τον Β παγκόσμιο πόλεμο και ό, τι επακολούθησε. Εξαιρετικής σημασίας, είναι η πρόσληψη αυτής της σκέψης στην ποίηση της ήττας, καθώς διακρίνεται, η  υ π ε ρ β α τ ι κ ή δύναμη του ηττημένου ανθρώπου, να συνεχίσει εσωτερικά την αντίσταση, να μην καταρρεύσει. Όπως λέει επιγραμματικά ο Θανάσης Κωσταβάρας και το θέτει ως προμετωπίδα ο Β. Λεοντάρης στο άρθρο, «Το ωραίο και το δύσκολο δεν είναι να κρατήσεις/ είναι να πέσεις και να σηκωθείς». Αυτή η δημιουργική δύναμη που εμπεριέχει η ποίηση της ήττας, επιβεβαιώνεται στο βαθμό που επέδρασε αλυσιδωτά και στις επόμενες γενιές των ποιητών. Αλλαγή   ρ η τ ο ρ ι κ ή ς - το σημείο τομής.
Εκείνο όμως που αλλάζει ριζικά, ως προς την εκφραστική, στην ποίηση της ήττας, σε σχέση με την αντιστασιακή και μεταντιστασική ποίηση, είναι η ρ η τ ο ρ ι κ ή της και η υποχώρηση του ενθουσιαστικού τόνου, αφού τότε υπήρχαν άλλες προτεραιότητες α) η ποίηση απευθυνόταν μεγαλόστομα, ακόμη και στα πρώιμα έργα των περισσοτέρων νέων ποιητών, β) υπαγορευόταν εκφραστικά η πλατειά χειρονομία προς τα πλήθη των συντρόφων, όπως επάνω από μια νοητή εξέδρα ή μπαλκόνι, γ) προτασσόταν η ελπίδα και οι κάθε είδους σκοπιμότητες, (της αντίστασης, του αγώνα, των εσωκομματικών ισορροπιών κα.) και δ) προβαλλόταν ο ηρωισμός, με τα μεγάλα επώνυμα πρότυπα. Ο ρόλος της ποίησης, ήταν λοιπόν, δοσμένος, απ' την πλευρά της αριστεράς έπρεπε να ενθαρρύνει, να εμψυχώνει και να ξεσηκώνει τα πλήθη. Αλλά μετά τα όσα επακολούθησαν εντός και εκτός του κινήματος, με αποκορύφωμα την τελειωτική ήττα, το 1949, καμιά παραμυθία δεν μπορούσε να αναστείλει το τσάκισμα της ψυχής. Οι άνθρωποι της αριστεράς, δε φάνηκαν προετοιμασμένοι να δεχτούν τις ψυχολογικές και άλλες συνέπειες της ήττας και του εμφύλιου, με τις γνωστές ταπεινώσεις. Και το σπουδαιότερο, η αλήθεια έμενε συγκαλυμμένη για χρόνια, κάτω από επάλληλα στρώματα σκοπιμοτήτων. Με τις πολλές και βαθειές  προεκτάσεις της, δεν ήταν αμέσως ορατή, ώστε να συμμεριστεί και να αvτιληφθεί κανείς την πολυπλοκότητά της. Έτσι κι αλλιώς απαιτείται ένα αναγκαίο χρονικό διάστημα, για να ανατραπεί η κυρίαρχη εκδοχή που προβάλλεται σαν αδιαμφισβήτητη αλήθεια, συσκοτίζοντας την πραγματικότητα. Μάλιστα εποχές δύσκολες στην πληροφόρηση και στην πρόσβαση στοιχείων όπως εκείνη, χρειαζόταν επίμονη και επώδυνη προσπάθεια, για να πειστεί κανείς ακόμη και για το αυτονόητο. Ακριβώς εδώ η ποίηση της ήττας, ως μέρος του όλου, διεκδικεί όχι πλέον ένα νέο κ α θ ο δ η γ η τ ι κ ό  ρόλο, αλλά επιτέλους  α π ο κ τ ά   π ρ ό σ ω π ο , που πάνω του χαράζονται με απόγνωση, ευδιάκριτα τα σημάδια της ήττας και της ματαίωσης του οράματος. Όμως παρά ταύτα προέχει η έκδηλη διάθεση, να μοιραστεί κανείς την επώδυνη εσωτερική ε μ π ε ι ρ ί α του με τον άλλον. Αυτή η προέχουσα ανάγκη συνομιλίας με τον συμπάσχοντα σύντροφο και συνάνθρωπο, θα αποτελέσει την εκφραστική (και όχι μόνον), τομή για την ποίηση της ήττας. Ο τόνος γίνεται ενίοτε εξομολογητικός, έντονα δραματικός, με ευδιάκριτες υ π α ρ ξ ι α κ έ ς προεκτάσεις. Και παρά τα στοιχεία ψυχικής και σωματικής κόπωσης, μπαίνει ως πρόταγμα η μη συγκάλυψη της αλήθειας, στο όνομα οποιασδήποτε σκοπιμότητας., αποστρακίζοντας την κλειστοφοβία, την παθητικότητα και τη μοιρολατρία. Ο τόνος γίνεται πιο οικείος, καθώς το πρόσωπο αλλάζει, απευθύνεται στον κοντινό, γίνεται ε σ ύ,  ε σ ε ί ς. Ήδη οι ποιητές γίνονται διακριτοί, αναγνωρίσιμοι και αναγνώσιμοι, συγκεντρώνοντας γύρω τους, ένα συμπαγές νέο αναγνωστικό κοινό, από το οποίο γίνονται και ιδεολογικά αποδεκτοί. Ο αντι-ηρωικός χαρακτήρας και η επίκληση του ανωνύμου συντρόφου.
Tο κλίμα βέβαια, έχει διαφοροποιηθεί καίρια και είναι εντόνως αντι- ηρωικό, σε σχέση με κείνο της αντιστασιακής ποίησης. Πραγματοποιείται η εισβολή των α φ α ν ώ ν, μέσα στην ποίηση της ήττας, των αντι-ηρώων, αυτών που καμιά ιστορία δεν θα μνημονεύσει το όνομα και τη θυσία τους. Ανασκαλεύεται επώδυνα η μνήμη, συχνά με ενοχή, και ανακαλούνται ονόματα φίλων και συντρόφων με οικείο πλέον πρόσωπο και όχι οι απόμακροι ανδριάντες και οι ανεβασμένοι στο βάθρο αρχηγοί.  Με αυτό το ποιητικό και συγκινησιακό προσκλητήριο, των χαμένων ή σκόρπιων μη επώνυμων συντρόφων, γίνεται και μια νοερή επίκληση προς το ό ρ α μ α , ότι δεν ήταν όλα ψευδαισθητικά, ότι ο αγώνας και το αίμα υπήρξαν και έχουν πρόσωπο.
Όμως η ηθική που αμαυρώθηκε από τις κάθε είδους σκοπιμότητες, ρίχνει βαριά τη σκιά της στην ήττα και στις ψυχές των ανθρώπων. Μέσα στην ποίηση της ήττας ορθώνονται τεράστια, αναπάντητα ερωτηματικά: «τα λόγια μου ερμηνεύονταν σύμφωνα με σκοπιμότητες/ απ' τον ίδιο εμένα αποδεκτές. Και πια πώς να μιλήσω,/ πώς να κρίνω, πώς να κριθώ, χωρίς να βλάψω/ χωρίς να πάρω εύσημα από εκεί που μισώ;» (Τίτος Πατρίκιος - Το δάσος και τα δέντρα.) Και ο Τάσος Λειβαδίτης θέτει αργότερα το 1966, στην Επιθεώρηση Τέχνης με ευκρίνεια το ζήτημα: « Η ήττα μας είναι πάνω απ' όλα, ένα πρόβλημα ηθικής», αναφερόμενος στην συνέχεια ευθέως στις δημοκρατικές αρχές που φαλκιδεύτηκαν εντός του κινήματος.
Η διαδικασία α υ τ ο γ ν ω σ ί α ς , όπως  επιχειρείται  μέσα στην ποίηση της ήττας, φαίνεται να ακολουθεί αυτή τη σειρά: επίγνωση της κατάστασης - δοκιμασία επώδυνη γνώση - ελευθέρωση από σκοπιμότητες - προσπάθεια ηθικής και ψυχικής ανόρθωσης, με τον πνευματικό διάλογο και τη στερέωση της μνήμης, πράγμα που σημαίνει ότι κανείς δεν αρνείται αλλά διεκδικεί το δικό του παρελθόν.
Κι αν υπάρχει μια νίκη που περιρρέει στην ποίηση της ήττας, σε τούτη την ύστερη προσωπική μάχη, αυτή έχει ηθικό χαρακτήρα, περισώζοντας για τους μεταγενέστερους, έννοιες όπως περηφάνια, εντιμότητα, αξιοπρέπεια, καθαρότητα, ως ιδεολογικά συμπαράγωγα της ανθρωπιάς. Συνιστώντας, όχι πλέον ένα νέο επαναστατικό όραμα, αφού αυτό δεν επιβάλλεται, αλλά προκύπτει από τα προωθημένα αιτήματα της κάθε εποχής. Μια συνανάγνωση όμως της ποίησης της ήττας με το παρόν, συμβάλλει ουσιαστικά, αφήνοντας μια ζωντανή, ηθική, πνευματική υποθήκη, στην αναζήτηση ενός νέου ν ο ή μ α τ ο ς της σύγχρονης ζωής. Αγγελική Κωσταβάρα

Απεβίωσε ο θεσσαλονικιός ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης σε ηλικία 95 ετών

2011-02-02T13:00:00.002+02:00

Ο αρχοντικός ένοικος του προπολεμικού «Μεγάρου Βαρβιτσιώτη» στην Εγνατία οδό πήγε να συναντήσει την παλιά παρέα του φαρμακείου του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη. Ο ποιητής Τάκης Βαρβιτσιώτης πέθανε την Τρίτη τα ξημερώματα, σε ηλικία 95 ετών.

Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1916, σπούδασε στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και εργάστηκε ως δικηγόρος. Την πρώτη του ποιητική εμφάνιση την έκανε σε ηλικία είκοσι ενός ετών στο πρωτοποριακό περιοδικό «Μακεδονικές Ημέρες», με την εκδοτική ομάδα του οποίου συνδέθηκε στενά. Εκτοτε, αφιερώθηκε στην ποίηση με πάθος και συνέπεια.

Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές Φύλλα ύπνου (1949), Επιτάφιος (1951), Χειμερινό ηλιοστάσιο (1955), Το ξύλινο άλογο (1955), Αλφαβητάριο (1955), Η γέννηση των πηγώνΤο πέπλο και το χαμόγελο (1963), Η μεταμόρφωση (1971), Η φθινοπωρινή σουίτα και άλλα ποιήματα (1975), Ταπεινός αίνος προς την Παρθένο Μαρία (1977), Η Άννα της απουσίας (1979), Ενωμένα χέρια (1980), Καλειδοσκόπιο (1983), Η ατραπός (1984), Fragmenta, ή Η βλάστηση των ορυκτών (1985), Δέκα ποιήματα της οργής και του χρέους,μαζί με το Δοξαστικό της ελευθερίας (1986), Ακόμα ένα καλοκαίρι (1987), Φαέθων (1992), Η θαυμαστή αλιεία (1993), Νήματα της Παρθένου (1997), Άρωμα ενός κομήτη (1997), Όχι πια δάκρυα (1998), Τα δώρα των Μάγων (1999), Άτριον (2000), Όμως το χιόνι πάντα μένειΜικρά ερωτικά εγκώμια (2002) και τις συγκεντρωτικές εκδόσεις Σύνοψη Α΄ (1941-1957) (1980), Σύνοψη Β΄ (1958-1972) (1981), Σύνοψη Γ΄ (1973-1979) (1988) και Ποιήματα, 1941-2002 (2003) όπου δημοσίευσε το σύνολο του ποιητικού του έργου. (1959), (2002),

Παρ’ ότι διένυε την ένατη δεκαετία του, ξεγελούσε με το παρουσιαστικό του, καλοστεκούμενος, ευγενής, αριστοκρατικός, και υπηρετούσε την ποίηση με αφοσίωση που εντυπωσίαζε όσους τον άκουγαν, σε εκδηλώσεις στην πόλη, να απαγγέλλει ποιήματά του. Πέρυσι μάζεψε κάποια ανέκδοτα ποιήματά του σε μια τελευταία συλλογή, τα Υδατόσημα (Μπίμπης Στερέωμα, 2010).

Για τους νεότερους αποτελούσε σημείο αναφοράς, τον σέβονταν, ήταν ο τελευταίος εναπομείνας ποιητής της παλιάς λογοτεχνικής παράδοσης της Θεσσαλονίκης, ο συνεργάτης των θρυλικών «Μακεδονικών Ημερών», του «Κοχλία» και των «Μορφών».

Η ποίησή του λυρική, ενορατική, μυστικιστική, πατά στα βήματα του νεοσυμβολισμού, με επιρροές και από τους υπερρεαλιστές Ελυάρ και Ρεβερντύ.

Δοκιμιογράφος και μεταφραστής επιπλέον, άφησε πολλές μεταφράσεις, κυρίως γάλλων, ισπανών και λατινοαμερικανών ποιητών, μεταξύ των οποίων οι Μποντλέρ, Λόρκα, Απολλιναίρ, Μαλαρμέ, Νερούδα, Ελυάρ.

Ηταν αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και ο ποιητής με τα πολλά βραβεία: το Βραβείο της Ομάδας των Δώδεκα, το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης, το Βραβείο Ποίησης της Ακαδημίας Αθηνών, το Βραβείο Ουράνη, το Παγκόσμιο Βραβείο Ποίησης Φερνάντο Ριέλο ήταν κάποια από τα πολλά. Τιμήθηκε με τον τίτλο του Ιππότη του Γαλλικού Τάγματος των Γραμμάτων και των Τεχνών και το ευρωπαϊκό Βραβείο Χέρντερ, εκλέχθηκε μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Μιχαήλ Εμινέσκου στη Ρουμανία και του απονεμήθηκε το Χρυσό Μετάλλιο Τιμής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

«Είναι καιρός να καλλιεργηθεί η ιδέα ότι η ποίηση –όπως και η τέχνη γενικότερα– είναι ένας σταυρός μαρτυρίου,που τον σηκώνουν μοναχά άνθρωποι σημαδεμένοι από τη μοίρα, μία νόσος εκ γενετής. Με δύο λόγια δημοκρατία, σοσιαλισμός, χριστιανισμός είναι το τρίπτυχο που αντιπροσωπεύει και συμπυκνώνει την πνευματική μου υπόσταση», έλεγε σε συνέντευξή του με αφορμή την απονομή του βαλκανικού βραβείου «Αίμος».

Η κηδεία του θα γίνει την Τετάρτη, στις 10.00 από την εκκλησία της Αγίας Σοφίας.

Πηγή:http://gomedusa.blogspot.com/2011/02/95.html#ixzz1CnY29NXH

Αυτές οι μέρες.

2011-01-29T14:11:00.000+02:00

Μέρες χωρίς φως,
Γυρτές,
Σα βρωμισμένα σκυλιά
Που γλύφουν ασταμάτητες πληγές,
Σα σκυλιά
Που πέθαναν
Πολύ πριν,
Ζώντας σε μνήμες τρελλών,
Που δεν άντεξαν την προσμονή
Και τελείωσαν με τη σειρά
Κυτώντας
Πίσω από τα ματογυάλια της σιωπής
Την χίμαιρα.

Τις κρατήσαμε στα χέρια μας
Σφιχτά,
Ένα απόγευμα στη θάλασσα.
Ρημαγμένοι από την αλμύρα
Ή κάποτε κυττώντας άλλα μάτια
Με μια αόριστη θλίψη.

Αυτές οι μέρες είναι η ζωή μας.

Εμείς

2011-01-22T14:18:00.000+02:00

Εμείς αγαπήσαμε
Κοιτώντας δάκτυλά μας,
Μετρώντας τα λόγια μας
Ένα – ένα,
Σβήνοντας το όνομά μας
Και γράφοντας
Στον ουρανό
Ένα πελώριο,
Χαρούμενο
Ερωτηματικό.

Εμείς αγαπήσαμε
Την αγάπη μας πρώτα,
Τόσο βαθειά,
Τόσο ανόητα,
Που ύστερα
Λατρέψαμε παράφορα
Και την πληγή απ΄ τ΄ άγγισμά της.

Georg Trakl

2011-01-10T13:30:00.008+02:00

ΕΙΚΟΣΙ ΕΠΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΔΙΗΡΚΕΣΕ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΓΚΕΟΡΓΚ ΤΡΑΚΛ (1887-1914) στον ουρανό της Ευρώπης, αφιερωμένα σε μια δαιμονιακή , αναζήτηση γεμάτη ερμητικά σύμβολα, που ανάγκασαν τον Λούντβιχ Βιτγκενστάιν να αναφωνήσει: «Δεν μπορώ να την καταλάβω την ποίησή του. Όμως ο τόνος της με μαγεύει. Είναι ο τόνος των πραγματικά ιδιοφυών ανθρώπων!» .

Η ποίηση του Τρακλ μιλάει με την δύναμη ενός αβυσσαλέου πνευματικού πεπρωμένου. Μέσα της όλα γίνονται εικόνες και αλληγορίες σκοτεινές. Όμως ο τρόπος με’ τον οποίον εκφέρονται, σε αναγκάζει να πιστέψεις στη δυνατότητά τους, να δεχθείς το βάραθρο της ύπαρξης σαν φυσικό περιβάλλον του ανθρώπινου προσώπου, σαν τόπο της μεγάλης μάχης για την κατάκτηση μιας πληρότητας, που τρέφεται από το ανεπίτευκτο.

Ο Γκεόργκ Τρακλ (Georg Trakl, 3 Φεβρουαρίου, 1887 — 3 Νοεμβρίου, 1914) ήταν Αυστριακός εξπρεσσιονιστής ποιητής. Γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα 18 χρόνια της ζωής του στο Σάλτσμπουργκ. Από μικρός μαθαίνει τη γαλλική γλώσσα και στα εφηβικά του χρόνια γοητεύεται από την ποίηση του Μπωντλαίρ, του Βερλέν και του Ρεμπώ. Το 1897 εγγράφεται στο γυμνάσιο της πόλης του Σάλτσμπουργκ (Salzburg Staatsgymnasium), όπου σπουδάζει λατινικά, ελληνικά και μαθηματικά. Την ίδια εποχή κάνει τις πρώτες του λογοτεχνικές απόπειρες και ξεκινά την αναζήτηση τεχνητών παραδείσων με τη χρήση ναρκωτικών ουσιών.

Ο νεαρός Τρακλ νιώθει απομονωμένος και η μόνη ουσιαστική επαφή είναι αυτή που έχει με την αδελφή του Μαργκαρέτε, γνωστή ως Γκρετλ, φύση καλλιτεχνική, με σπουδές στη μουσική. Η παρουσία της είναι αναγνωρίσιμη στα ποιήματά του. Η ισχυρή επικοινωνία τους, η αφοσίωση του ενός προς τον άλλο και οι συχνές αναφορές του Τρακλ σε θέματα ενοχών, ιδίως σε πρώιμα γραπτά του, προκάλεσαν υποψίες ότι ανάμεσα στα δύο αδέλφια υπήρχε μια πραγματική ερωτική σχέση.

Το 1908, μετακομίζει στη Βιέννη, σπουδάζει φαρμακευτική και στη συνέχεια προσπαθεί να εργαστεί. Πουθενά δεν προσαρμόζεται, πουθενά δεν στεριώνει. Μια τάση φυγής, μια σχεδόν αναρχική διάθεση δεν του επιτρέπουν να ενταχθεί σε μια τακτοποιημένη ζωή μέσα στην αυστηρή αστική κοινωνία. Τα ναρκωτικά τού δίνουν τη δυνατότητα να ταξιδεύει σε δικούς του κόσμους και να αναλαμβάνει εκεί τους πιο ακραίους ρόλους, του θύτη και του θύματος, ενώ η ποιησή του είναι το πεδίο έκφρασης αυτών των εμπειριών, μια βοήθεια να αντιμετωπίσει το Πνεύμα του Κακού, που τον ακολουθεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, χωρίς να μπορεί να λυτρωθεί απ' αυτό. Η πρώτη συλλογή ποιημάτων του εκδίδεται το 1913, ενώ ήδη από το 1912 συνεργάζεται με το περιοδικό Ντερ Μπρένερ (Der Brenner), ένα έντυπο που φιλοξένησε τις σημαντικότερες φωνές της πρωτοπορίας στη γερμανόφωνη επικράτεια.

Το 1914, μετά το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, φεύγει σε μια υγειονομική μονάδα στο μέτωπο της Γαλικίας ως τραυματιοφορέας. Η εξάρτησή του από τα ναρκωτικά, οι ενοχές και η συναισθηματική του αστάθεια επιδεινώθηκαν με το ξέσπασμα του πολέμου. Αυξήθηκαν οι κρίσεις κατάθλιψης και οι τάσεις αυτοκτονίας. Μετά τη μάχη του Γκρόντεκ, όπου βρέθηκε μόνος του στη δυσχερή θέση να περιθάλψει ενενήντα βαριά τραυματισμένους, κατέρρευσε κι επιχείρησε να αυτοπυροβοληθεί, αλλά οι σύντροφοι του τον απέτρεψαν. Μεταφέρεται στο νοσοκομείο της Κρακοβίας κι εκεί πεθαίνει τη νύχτα της 3^ης προς 4^η Νοεμβρίου από μεγάλη δόση κοκαΐνης, σε ηλικία 27 ετών.

Έλις
Ι
Τέλεια είναι η γαλήνη της χρυσής αυτής μέρας.
Κάτω από γέρικες δρυς
προβάλλεις, Έλις, ήρεμος με στρογγυλά μάτια.

Το γαλάζιο τους καθρεφτίζει των ερωτευμένων τον ύπνο.
Στο στόμα σου
βουβάθηκαν οι ρόδινοι στεναγμοί τους.

Το βράδυ ανάσυρε ο ψαράς τα βαριά δίχτυα.
Ένας καλός βοσκός
οδηγεί το κοπάδι του στο μάκρος της άκρης του δάσους.
Ω, πόσο είναι δίκαιες όλες σου, Έλις, οι μέρες.

Σε τοίχους γυμνούς
πέφτει σιγά της ελιάς η γαλάζια ησυχία,
το σκοτεινό τραγούδι σβήνει ενός γέρου.

Μια βάρκα χρυσή
λικνίζει, Έλις, στον έρημο ουρανό την καρδιά σου.

μτφ: Δημ. Στ. Δήμου

Το Ιερατείο της καλής Ποίησης

2010-12-27T21:01:00.000+02:00

Ποιητής: Το πρόσωπο που έχει χαρακτηριστικά, τα οποία συχνά αποδίδονται σε ποιητές όπως ο ρομαντισμός, η ευαισθησία, η ικανότητα να χρησιμοποιούν τον λόγο με τρόπο που συγκινεί και το οποίο γράφει ποιήματα. Λεξικό Γ. Μπαμπινιώτη.

Διαβάζοντας το βιβλίο «Με το Περίστροφο του Μαγιακόφσκι (Μια συζήτηση για την ποίηση μεταξύ ποιητών)» των εκδόσεων ΕΡΑΤΩ εντύπωση μου έκανε η όχι τόσο σπάνια άποψη του ποιητή;;; Δ. Αγγελή ότι: «Γι΄ αυτό η ποίηση της εποχής επιπολάζει στα επιφανειακά. Και δυστυχώς οι νέοι τρόποι έκφρασης, ως ένα βαθμό, κάνουν το ίδιο. Δέστε διάφορα ποιητικά blogs για παράδειγμα, που εξυπηρετούν μόνο την αυτοπροβολή κάποιων, συχνά ανωνύμων, που ακκίζονται ότι είναι ποιητές και θρηνούν για την μη αναγνώρισή τους ανταλλάσσοντας ασύστολα κολακείες και ύβρεις –αυτή είναι η κριτική μας σκέψη, αυτή είναι η ελπίδα μας;»

Ώστε τα μπλογκς εξυπηρετούν κάποιους για την αυτοπροβολή τους ενώ η παρουσία του κ. Δ. Αγγελή στο βιβλίο ή όπου αλλού δεν γίνεται για αυτοπροβολή αλλά γίνεται για φιλανθρωπικούς λόγους, ίσως παροχής εμπνευσμένης γνώσης σε άσχετους που θέλουν ίσως να κάνουν ποιητική καριέρα. Το εγώ του κ Δ. Αγγελή έχει εξασθενήσει σε σημαντικό βαθμό ώστε να αποτελεί πρωτοπορία των ανθρώπων που παρέχουν γνώσεις χωρίς υστεροβουλία.

Η ανωνυμία είναι ένα άλλο ζήτημα που φαίνεται να τον απασχολεί. Μα δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό του ότι η ανωνυμία αποτελεί την ύστατη απάρνηση της αυτοπροβολής σε αντίθεση με την δικιά του επωνυμία (από ποιους, γιατί);

«Ακκίζονται ότι είναι ποιητές» μας λέει ο κ Δ. Αγγελής για τους «φτωχούς» αυτούς ανώνυμους διαβόλους, τους βλαμμένους, τα «Μεγαλείων Οψώνια» κατά τον Παπαδιαμάντη. Και ο κ Δ. Αγγελής; Ναρκισσεύεται και καμαρώνει ονομάζοντας τον εαυτό του ποιητή ή όταν στον στενό του κύκλο προσφωνεί ο ένας τον άλλον «ποιητή» ανταλλάσσοντας την κολακεία αυτή σαν ανταμοιβή της συμβατικής αλληλοαναγνώρισης;

Οι μπλογκερ-ποιητές θρηνούν επίσης, κατά τον κ Δ. Αγγελή για την μη αναγνώρισή τους! Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό. Κάθε ένας θέλει να αναγνωριστεί το έργο που κάνει είτε είναι λογοτεχνικό είτε άλλο. Να μαντέψω την ευτυχία του κ Δ. Αγγελή όταν πρωτόγραφε ποιήματα και δεν τον ήξερε ούτε η μητέρα του;

Για το ζήτημα «της ανταλλαγής κολακειών και ύβρεων» ο κάθε άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τον τρόπο που παρεμβαίνει στα κοινά με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Δεν έχω διάθεση να απολογηθώ για τον τρόπο που ο κάθε ένας σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους. Και φυσικά αυτός δεν είναι ο κανόνας στα μπλογκς αλλά η εξαίρεση την οποίαν ο κ Δ. Αγγελής απομονώνει για να στοιχειοθετήσει αδίκημα.

Τέλος για το αν «αυτή είναι η κριτική μας σκέψη και η ελπίδα μας» θα ήθελα να σημειώσω ότι η ποίηση είναι επαναστατική γιατί ανατρέπει κατεστημένα μέρος των οποίων έχει γίνει και ο κ Δ. Αγγελής.

Η αξία ενός έργου δεν οδηγεί αυτόματα στην καταξίωση. Μεγάλοι ποιητές λοιδορήθηκαν στο ξεκίνημά τους για να αναγνωριστούν αργότερα (μερικοί και μετά θάνατο).

Και στο σημείο αυτό θα επικαλεστώ μερικά σχόλια του Παντελή Μπουκάλα από το άρθρο του «Οι τιμητές, οι Απαγορεύοντες και η «Υπερπαραγωγή Στίχων» από την Καθημερινή της 12.7.1991. Λέει λοιπόν ο κ Μπουκάλας για τους ποιητές που απεχθάνεται ο κ Δ. Αγγελής:

Βλάφτουν κανέναν όσοι γράφουν ή νομίζουν ότι γράφουν με την ψευδαίσθηση ότι απέκτησαν επικοινωνία με την Μούσα; Και μισή λέξη αν κατορθώσουν να ξεσκουριάσουν και σε ένα ξενύχτι αν δοκιμαστούν και παιδευτούν καλό είναι. Αφήστε που από τον πειρασμό της γραφής, μπορεί να πέσουν στον πειρασμό της ανάγνωσης, όπως συνήθως συμβαίνει (qui scribit, bis legit δεν έλεγαν οι Λατίνοι;) οπότε ίσως φτάσουν να διαβάζουν και τα βιβλία όσων τώρα τους κατακρίνουν και τους λοιδορούν, θεωρώντας πάντως αυτονόητο, αν όχι αποκλειστικό, το δικό τους δικαίωμα να εκδίδουν βιβλία.

Και παρακάτω:

Ταξική λοιπόν και η ματαιοδοξία; Όσοι έχουν φτάσει ήδη στο δέκατο βιβλίο τους, όσοι χάρη στην κοινωνική τους επιφάνεια αποκτούν και λογοτεχνική εικόνα, όσοι έχουν τα μέσα να μην κάνουν συνοικιακές εκδόσεις, αλλά να διαλέγουν μεγάλα εκδοτικά και γνωστούς εξωφυλλάδες έχουν θεραπευτεί πια; Δεν μπορώ επίσης να γνωρίζω αν τα επιχειρήματα – αναθέματα εναντίον τους τα παράγει ένας ενύπαρκτος αριστοκρατισμός, μια ολιγαρχοφιλία που θέλει να επεκτείνει το κράτος της και στον πνευματικό λεγόμενο χώρο.

Και παρακάτω:

Απόψεις σκληρότατες και μάλιστα απορριπτικές μπορεί να έχει ο καθένας για τα εκδιδόμενα βιβλία, ποιητικά κ.α. Δεν δικαιούται όμως να χρησιμοποιούν ηθικολογούντα κριτήρια για να τους αποδώσει ανωριμότητα πνεύματος και ψυχής.

Εκτός και αν επιθυμεί να ιδρυθεί υπό την εποπτεία του κάποια ολιγομελής «Ομάδα Ελεγκτών» που θα αποφαίνεται τι αξίζει και τι πρέπει να πετιέται στα σκουπίδια.

Κώστας Παπαποστόλου

Χρόνια Πολλά

2010-12-24T10:29:00.002+02:00

Εύχομαι σε όλους και σε όλες Καλές Γιορτές και Ευτυχισμένο το 2011

Κώστας Παπαποστόλου

Langston Hughes (1902 – 1967)

2010-12-22T17:00:00.005+02:00

Ο Λάνγκστον Χιουζ (Langston Hughes) ήταν αφροαμερικάνος ποιητής, από τις πλέον αντιπροσωπευτικές φυσιογνωμίες και εμπνευσμένους ποιητές της φυλής του. Γεννήθηκε στο Τζόπλιν του Μισούρι το 1902 και πέθανε στη Νέα Υόρκη το 1967.

Τα έργα του αντανακλούν τα αισθήματά του για το λαό του με τις χαρές και τις λύπες του, τη φτώχεια του και τις ελπίδες του. Ο στίχος του είναι μια λυρική διαμαρτυρία, ένα σιγανό παράπονο, μια ναρκωμένη ελπίδα.

Ο Χιουζ ταξίδεψε στη Σοβιετική Ένωση, προσχώρησε στο κομμουνιστικό κόμμα για πολλά χρόνια, μα στο 1950 κατήγγειλε την κομμουνιστική ιδεολογία, συνειδητοποιώντας την ουτοπία της. Η ιστορία της ζωής του γράφτηκε από τον ίδιο στο αυτοβιογραφικό έργο του Η μεγάλη θάλασσα, που δημοσιεύτηκε το 1940. Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που αγάπησε το λαό του. Κατανόησε τη σημασία της ανθρώπινης ύπαρξης κι αγωνίστηκε με ψυχική απληστία γι αυτό το ιδανικό του. Ο στίχος του έγινε φραγγέλιο και σπάθα δίκοπη για τους εχθρούς του, ελπίδα και συνάμα αγωνία για τους ανθρώπους της φυλής του, μήνυμα πανανθρώπινο ισότητας και αγάπης για την οικουμένη.

Dreams
Hold fast to dreams
For if dreams die
Life is a broken-winged bird
That cannot fly.
Hold fast to dreams
For when dreams go
Life is a barren field
Frozen with snow.

Όνειρα
Κρατήσου γρήγορα στα όνειρα
Γιατί, αν τα όνειρα πεθάνουν
Η ζωή θα είναι σαν ένα πουλί με σπασμένα φτερά
Που δεν μπορεί να πετάξει.
Κρατήσου γρήγορα στα όνειρα
Γιατί όταν τα όνειρα σβήσουν
Η ζωή θα είναι σαν μίαν άγονη πεδιάδα
Παγωμένη στο χιόνι.

Μετάφραση: Κώστας Παπαποστόλου

ΝΑΝΟΣ ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ"Υπάρχουν δύο Ελλάδες μια σκοτεινή, στο εσωτερικό, και μια φωτεινή, στο εξωτερικό"

2010-12-05T12:51:00.001+02:00

Είναι ο τελευταίος έλληνας «σοφός». Ο λόγος του μοιάζει με ιστορία αλλά ταυτόχρονα και με παραμυθία και αυτογνωσία. Με αφορμή το τελευταίο ποιητικό βιβλίο του μιλάει για την κρίση, την τέχνη, την πνευματική αντίσταση ή την ηττοπάθεια

Ι. Ν. ΜΠΑΣΚΟΖΟΣ | Κυριακή 5 Δεκεμβρίου 2010

Ο Νάνος Βαλαωρίτης (γεν. 1921), τελευταίος μιας μεγάλης γενιάς λογοτεχνών, εκπροσωπεί στη χώρα μας μιαν άλλη Ελλάδα. Μια Ελλάδα ανοιχτή στα λογοτεχνικά ρεύματα, στις απόψεις των νέων και στον διάλογο. Εζησε μια πλούσια λογοτεχνικά ζωή σε τέσσερις διαφορετικές πόλεις του κόσμου: Λονδίνο, Παρίσι, Σαν Φρανσίσκο, Αθήνα. Συνδέθηκε με τους υπερρεαλιστές του Μπρετόν, τους αμερικανούς μπιτ, τους λετριστές και εισήγαγε τα κινήματα αυτά τη δεκαετία του ΄60 στη χώρα μας μέσα από το περιοδικό «Πάλι» και αργότερα το περιοδικό «Συντέλεια». Πρόσφατα μίλησε στο «Τhe Μarathon Ρroject» στο Νέο Μουσείο της Ακρόπολης παρουσία μεγάλου αριθμού ακροατών και κατέπληξε τους ακροατές με την ενάργεια και το βάθος των παρατηρήσεών του. Εχει βραβευθεί πολλές φορές, τελευταία το 2009 με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας. Μόλις εκδόθηκε η ποιητική συλλογή του «Γραμματοκιβώτιο ανεπίδοτων επιστολών» (Υψιλον) και αναμένεται και η μελέτη του για το αλφάβητο και τον Ομηρο από τις εκδόσεις της Ελληνοαμερικανικής Ενωσης. Στη συζήτηση που ακολουθεί μιλάει για την κρίση, τη θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο χώρο, τον ρόλο των διανοουμένων, τις ανακαλύψεις του σχετικά με τον Ομηρο.

- Ποια είναι η γνώμη σας για τη σημερινή κρίση; Πώς τη νιώθετε εσείς σήμερα;
«Ακολουθώ μάλλον τις απόψεις των κεϊνσιανών οικονομολόγων και την άποψή τους ότι στην κρίση πρέπει να ξοδεύεις. Είναι λάθος να παίρνεις μέτρα τόσο δρακόντεια που καταστρέφουν την πραγματική οικονομία. Να μην υπάρχει κατανάλωση, να κλείνουν τα μαγαζιά. Σύμφωνοι, χρωστάμε, οι πάντες χρωστάνε. Αν δεν μπορούμε να ξαναζωντανέψουμε την οικονομία μας, να κάνουμε την περίφημη ανάπτυξη, πώς θα ξεπληρώσουμε; Τα μέτρα είναι απαράδεκτα και από ανθρωπιστική άποψη αλλά και από οικονομική. Είναι όλα λάθος».

- Μήπως το λάθος πάει πιο πίσω χρονικά και βρίσκεται κάπου αλλού;

Σχέδια του Νάνου Βαλαωρίτη

«Φυσικά, στο πολιτικό σύστημα, που είναι μέρος του προβλήματος. Οταν δεχτήκαμε να μπούμε στο ευρώ, δεν σκεφτήκαμε τις συνέπειες. Είμαστε σαν τις μωρές παρθένες της παραβολής. Δεχτήκαμε να μπούμε στη βασιλεία των ουρανών αλλά δεν σκεφτήκαμε ότι μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτή που νομίζαμε. Το σύστημα στο οποίο μπήκαμε αποδείχτηκε ότι είναι ένα πουργατόριο. Πρέπει να πληρώσουμε ό,τι δεν κάναμε προηγουμένως».

- Υπάρχει πνευματική παγκόσμια κρίση; Πού τη βλέπουμε;
«Τη βλέπουμε στο βιβλίο. Τα ηνία τα έχουν πάρει άνθρωποι που προωθούν μια ορισμένη λογοτεχνία. Τα βραβεία, το Βooker, το Γκονκούρ, το Femina κ.ά., ωφελούν τους εκδότες γιατί μπορούν να πουλήσουν περισσότερα αντίτυπα. Βραβείο στην Ευρώπη σημαίνει 200.000 αντίτυπα πωλήσεις την επόμενη ημέρα. Στη χώρα μας έχω πάρει ένα σωρό βραβεία αλλά από πωλήσεις μηδέν. Στην Ελλάδα λειτουργεί περισσότερο η διάδοση από στόμα σε στόμα. Οι κριτικές ή τα media παίζουν μικρό ή και καθόλου ρόλο στην εξάπλωση ενός βιβλίου. Δεν θέλω να πω ότι η παρουσίαση και προώθηση ενός βιβλίου είναι άχρηστη, αλλά δυστυχώς εκδίδονται και προωθούνται πολλά σκουπίδια. Αυτό είναι ευθύνη των εκδοτών. Η υπερπαραγωγή σκουπιδιών εμποδίζει να φανούν ορισμένα καλύτερα βιβλία, που χάνονται μέσα στον σωρό». - Αυτή η κρίση δεν είναι ένα γενικό φαινόμενο;

Ο Νάνος Βαλαωρίτης σε νεαρή ηλικία

«Είναι μια κρίση του συστήματος, είναι η κρίση υπερκατανάλωσης άχρηστων προϊόντων, η οποία έχει κυριαρχήσει στην αγορά. Το ερώτημα είναι: Ποια είναι η αυτή η αγορά; Είναι ένα αίνιγμα, ίσως ένα κατασκεύασμα; Μήπως είναι ένα ρινγκ του μποξ όπου δεν ξέρεις ποιος θα κερδίσει στον επόμενο γύρο, ή μια ταυρομαχία όπου δεν ξέρεις αν θα νικήσει ο ταυρομάχος ή ο ταύρος θα τον τινάξει με τα κέρατά του στον αέρα; Οι κερδοσκοπικές πολιτικές είναι κάτι ανάλογο. Δεν ξέρεις τι θα κάνει ο ταύρος, αν θα σε σουβλίσει ή αν θα σε κάνει εκατομμυριούχο. Είναι τζίρος που μοιάζει με τζόγο. Οι αγορές είναι ένας μύθος που έχουμε φτιάξει και ο οποίος επηρεάζει το κοινό. Το βάζει στην ψυχολογία να παίξει, να τζογάρει, για να κερδίσει. Ετσι λοιπόν η αγορά και ο τζόγος εμφανίζονται σαν πραγματικά αίτια. Εδώ είναι, ίσως, το μεγάλο πρόβλημα. Οι κακοί μύθοι ρίχνουν το ηθικό ενός ολόκληρου λαού, που πανικοβάλλεται. Ολη αυτή η υπόθεση είναι ένα φονικό καρναβάλι».

- Υπάρχει σήμερα λόγος από τη διανόηση που να αποκαλύπτει αυτά τα ζητήματα;
«Οι άνθρωποι του πνεύματος υφίστανται ό,τι και οι υπόλοιποι άνθρωποι. Αν κόβουν μισθούς και συντάξεις και οι πνευματικοί άνθρωποι θα αναρωτηθούν: Γιατί γράφω; Ποιος θα με διαβάσει; Πιστεύω όμως ότι έχουμε περάσει πολύ χειρότερες εποχές, Κατοχή κ.ά. Ο ρόλος των πνευματικών ανθρώπων σήμερα είναι να ανυψώσουν το ηθικό, ακόμα και με το χιούμορ, την ειρωνεία. Με ρωτάνε πολλές φορές στον δρόμο: “Τι να κάνουμε;”. Δεν είμαι Πυθία, αλλά τους λέω ότι υπάρχει η τέχνη, η δημιουργία. Το να είσαι συνεχώς απαισιόδοξος και προφήτης δεινών, όπως συχνά διαβάζω σε ορισμένα άρθρα, δεν βοηθάει. Δεν λέω να γίνουμε σαν τους διανοούμενους στις χώρες του πρώην υπαρκτού, όπου επιβαλλόταν διά νόμου η αισιοδοξία. Το κοινό ζητάει έναν λόγο που να τον βοηθήσει να αντιμετωπίσει τις συνθήκες διαβίωσης, πώς θα αντιδράσει, πώς θα συμπεριφερθεί».

- Σας έχουν χαρακτηρίσει εκπρόσωπο της «άλλης» Ελλάδας.Εχουμε λοιπόν δύο Ελλάδες;- πώς το εννοείτε;
«Είμαστε μια σκοτεινή χώρα. Είμαστε μια εθνότητα που προέρχεται από πολλά φύλα- Φράγκους, Σλάβους, Αρμένιους, Βλάχους-, πάνω στους οποίους έχουμε εγκαταστήσει τη μηχανή της κλασικής παιδείας. Τους έχουμε εξελληνίσει, όπως οι Αμερικανοί υποτάξανε στο αγγλοσαξονικό σύστημα παιδείας τους άλλους λαούς. Πώς καταφέραμε να εξελληνίσουμε όλους αυτούς; Ισως γιατί υπήρχαν η λόγια παράδοση και τα υπολείμματα της προφορικής ελληνικής παράδοσης. Είμαστε έτσι μια περίπλοκη εθνότητα. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε τι σκέφτεται ο διπλανός μας, είμαστε πιο σκοτεινοί από τους Γάλλους, τους Αγγλους και τους Αμερικάνους, λαούς τους οποίους έχω ζήσει. Είμαστε σκοτεινοί και ψυχολογικά και διανοητικά. Νομίζω ότι μοιάζουμε με τους Κέλτες, που είναι πιο πολύ μυστικοπαθείς και απρόβλεπτοι στις αντιδράσεις τους. Εμείς είμαστε πιο σκοτεινοί στον τρόπο σκέψης ή τα συναισθήματά μας. Δεν βγάζουμε έξω τις σκέψεις μας, η εσωστρέφειά μας είναι από πανικό και όχι από επιλογή. Εχουμε τάσεις σκλήρωσης, τις βλέπουμε στη γλώσσα ή τη συμπεριφορά. Μπορεί να οφείλεται στο ότι πολλές φορές ήμασταν θύματα αποικιοκρατών. Το βέβαιο είναι πως έχουμε πρόβλημα ταυτότητας, δεν ξέρουμε ποιοι είμαστε. Δεν είναι τυχαίο ότι έργο μεγάλο είχαν οι Ελληνες της Διασποράς με τα βιβλία και τις σκέψεις τους, καθώς εκεί αισθάνονταν πιο ελεύθεροι».

- Υπάρχει φωτεινή πλευρά της Ελλάδας;
«Η φωτεινή πλευρά της Ελλάδας είναι ότι είμαστε πανέξυπνοι. Αν ζητήσεις από τον Ελληνα να δημιουργήσει κάτι σε ένα άλλο περιβάλλον, στο εξωτερικό, αναπτύσσεται με απρόσμενη ταχύτητα. Στην Αμερική σήμερα υπάρχουν εκατοντάδες έλληνες ερευνητές και πανεπιστημιακοί, πώς γίνεται αυτό; Δεν βλέπω εκατοντάδες Τούρκους ή κάποιους άλλους. Εχουμε δυνατότητες που δεν τις εκμεταλλευόμαστε.

Ισως η υβριδική μας προέλευση να βοηθάει, καθώς συνδυάζουμε ικανότητες πολλών λαών».

- Τελικά αισθάνεστε πιο πολύ ποιητής, μυθιστοριογράφος ή δοκιμιογράφος; «Η ποίηση είναι πιο κοντά μου. Και τα δοκίμιά μου και τα μυθιστορήματά μου χαρακτηρίζονται από την ποιητικότητα. Και τα τρία μαζί δημιουργούν ένα ποιητικό σύμπαν, που ανήκει πρώτα σ΄ εμένα και μετά ίσως ενδιαφέρει και το κοινό».

- Πολλές φορές μιλάτε στα γραπτά σας για το παίγνιο.Πώς το προσδιορίζετε; «Ο Πλάτωνας λέει ότι είμαστε παίγνια των θεών αλλά μάλλον σήμερα είμαστε παίγνια των αγορών».

«Σήμερα προβάλλεσαι μόνο με σκάνδαλα»

- Ανήκετε στη γενιά του ΄30,η οποία είναι ίσως μυθοποιημένη.Τι έφερε αυτή η γενιά;
«Η γενιά του ΄30 πρόβαλε μια δημιουργική αναγέννηση της αρχαιότητας παίρνοντας θέματα των αρχαίων και ενσωματώνοντάς τα στη σύγχρονη τέχνη όπως ο Εμπειρίκος ή ο Σεφέρης.Η “Ερόικα” του Κοσμά Πολίτη ήταν μια μικρή Ιλιάδα, όλοι ξέρανε ότι οι ήρωές του, ο Λοΐζος ήταν ο Αχιλλέας και ο φίλος του Ανδρέας, που σκοτώθηκε, ήταν ο Πάτροκλος.Ο Θεοτοκάς γράφει ένα μυθιστόρημα για την Αθήνα και το λέει “Αργώ”,ο Ελύτης χρησιμοποίησε πολύ τον πλατωνισμό και τις απόψεις του για τη φύση.Τα ποιήματά του έχουν μια μεταφυσική φυσική.Η γενιά αυτή μάς συμφιλίωσε με την αρχαιότητα.Ετσι δημιουργήθηκε μια ποίηση πιο χαλαρή,πιο άνετη,δεν έπασχε από τη σκλήρωση του νεοκλασικισμού του 19ου αιώνα.Αυτή η τάση δεν ολοκληρώθηκε γιατί η φρίκη του πολέμου δημιούργησε μια μαύρη τρύπα στην ψυχή των ελλήνων λογοτεχνών.Εφτιαξε ο καθένας μια Κιβωτό του Νώε για να σωθεί από την πλημμύρα.Και μέσα στην πλημμύρα εξαφανίστηκε η αρχαιότητα.Από τους μεταπολεμικούς ποιητές ελάχιστοι έκαναν αναφορές στην αρχαιότητα,όπως ο Εκτορας Κακναβάτος. Αργότερα ήρθαν απ΄ έξω τα νέα ρεύματα που αναζωογόνησαν την ελληνική τέχνη,όπως η κειμενική γραφή,ένας συνδυασμός της ποιητικής γραφής με το πεζό.Πολλούς νέους αυτής της τάσης παρουσίασα κι εγώ στο περιοδικό “Πάλι”».

- Σήμερα υπάρχουν μοντέρνα κινήματα που να διεγείρουν τη λογοτεχνική συνείδηση;
«Σήμερα δεν υπάρχουν πια κινήματα.Το τελευταίο κίνημα ήταν οι λετριστές στη Γαλλία,ένα υπερμπαρόκ κίνημα που διαλύθηκε γρήγορα γιατί δεν είχε κοινό.Βέβαια αυτοί δεν κάνανε σκάνδαλα, όπως οι ντανταϊστές,απλώς γράφανε.Χρειάζονται σκάνδαλα για να προβληθείς πια.Στην Αμερική διείσδυσαν η γαλλική θεωρία,το νέο μυθιστόρημα και η κειμενική γραφή και δημιούργησαν μια ποιητική κίνηση που λεγόταν γλωσσοκεντρική.Αυτή εξαπλώθηκε σαν αστραπή στη Νέα Υόρκη,το Μπέρκλεϊ και το Σαν Φρανσίσκο.Ηταν κείμενα αποδιάρθρωσης της γλώσσας των media,της “μέσης” γραφής των best sellers.Αντί να βγαίνει το υποσυνείδητο μπροστά, έβγαινε η ίδια η γλώσσα που υπαγόρευε την αυτοδιάλυσή της.Γρήγορα αυτό έγινε μια μόδα και πέρασε στη Γαλλία,όπου κάτω από τη σκληρή αντίσταση των μοντερνιστών εξαφανίστηκε.Και έτσι σήμερα έχουμε τον Ουελμπέκ.Δεν υπάρχει πια ενέργεια,όπως τότε με τον ντανταϊσμό,τον φουτουρισμό, τον σουρεαλισμό,να δώσει δύναμη σε ένα νέο κίνημα.Τα κινήματα που υπάρχουν σήμερα είναι αυτιστικά και θνησιγενή»
Πηγή: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=56&artid=371351&dt=05 /12/2010#ixzz17EWP0grZ

Γύρω από τον νεαρό Κόϋνερ

2010-12-04T20:09:00.001+02:00

Μιλώντας κάποιος για τον νεαρό Κ. είπε ότι τον άκουσε
να λέει ένα πρωί σε μια κοπέλλα που του άρεσε πολύ:
Χτες την νύχτα σας είδα στον ύπνο μου. Είσασταν πολύ λογική.

Από τις Ιστορίες του κου Κόϋνερ

Αν Κάποια Μέρα

2010-11-21T14:03:00.000+02:00

Αυτό που διακρίνει την Κινέζικη Ποίηση είναι ότι με απλές καθημερινές προτάσεις,
με λέξεις τοποθετημένες όμως με μαεστρία, συμπυκνώνει ένα βαθύ συναίσθημα
που σε κεραυνοβολεί. Γι΄ αυτό το λάτρεψα μόλις το διάβασα.

Αν Κάποια Μέρα

Άν κάποια μέρα στο μεγάλο δρόμο
περνώντας το μανίκι σου κρατήσω,
μην με μισήσεις,
δύσκολα ξεχνιούνται οι παλιές συνήθειες.
Άν κάποια μέρα στο μεγάλο δρόμο
διαβαίνοντας, το χέρι σου αγγίσω,
μη μου θυμώσεις,
δύσκολα ξεχνούνται οι παλιές αγάπες.

7ος Π.Χ. Αιώνας

Πάουλ Τσέλαν - Φούγκα θανάτου

2010-10-22T15:14:00.009+03:00

Τι να γράψω γι’ αυτόν τον ποιητή. Γεννήθηκε το 1920 στην Μπουκοβίνα από εβραίους γονείς και έζησε το ολοκαύτωμα όπου ο πατέρας του πέθανε από τις κακουχίες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και η μητέρα του πυροβολήθηκε με πιστόλι στον αυχένα και σκοτώθηκε και αυτή ενώ ο ίδιος δούλεψε σε στρατόπεδο εργασίας. Έγραψε παράξενη ποίηση βγαλμένη μέσα από την βασανισμένη του ψυχή που δεν άντεξε και την άνοιξη του 1970 αυτοκτόνησε πέφτοντας στον Σηκουάνα, στο Παρίσι όπου τότε ζούσε. Έναν μικρό μόνο φόρο τιμής στη μνήμη του.

Φούγκα θανάτου

Μαύρο γάλα του πρωινού το πίνουμε το βράδυ

Το πίνουμε το μεσημέρι και το πρωί το πίνουμε τη νύχτα
πίνουμε όλο πίνουμε
σκάβουμε έναν τάφο στον αέρα όπου κείτεται κανείς ευρύχωρα
Ένας άντρας κατοικεί στο σπίτι παίζει με τα φίδια γράφει
γράφει όταν σκοτεινιάζει κατά τη Γερμανία τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
γράφει και βγαίνει μικρός στο σπίτι και αστράφουν τ' αστέρια σφυρίζει στα λυκόσκυλά του
σφυρίζει στους Εβραίους του τους βγάζει να σκάψουν έναν τάφο στη γη
μας διατάζει παίχτε τώρα για να χορέψετε

Μαύρο γάλα του πρωινού σε πίνουμε τη νύχτα
σε πίνουμε το πρωί και το μεσημέρι σε πίνουμε το βράδυ
πίνουμε όλο πίνουμε
Ένας άντρας κατοικεί στο σπίτι και παίζει με τα φίδια γράφει
γράφει όταν σκοτεινιάζει κατά τη Γερμανία τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
Τα στάχτινα μαλλιά σου Σουλαμίτιδα σκάβουμε έναν τάφο στον αέρα όπου κανείς κείτεται ευρύχωρα
Φωνάζει σκάφτε βαθειά στο χώμα και σεις και σεις τραγουδήστε και παίχτε
αρπάζει τ' όπλο από τη ζώνη του το στριφογυρίζει τα μάτια του είναι γαλάζια
Χώστε βαθυτερα τις τσάπες και σεις και σεις μη σταματάτε να παίζετε για να χορεύετε

Μαύρο γάλα της αυγής σε πίνουμε τη νύχτα
σε πίνουμε το πρωί και το μεσημέρι σε πίνουμε το βράδυ
πίνουμε όλο πίνουμε
ένας άντρας κατοικεί στο σπίτι τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
τα στάχτινα μαλλιά σου Σουλαμίτιδα παίζει με τα φίδια

Φωνάζει παίχτε πιο γλυκά το θάνατο ο θάνατος είναι ένας αριστοτέχνης από τη Γερμανία
φωνάζει αγγίχτε πιο σκοτεινά τα βιολιά μετά θ' ανέβετε σαν καπνός στον αέρα
μετά θα έχετε έναν τάφο στα σύννεφα όπου κανείς κείτεται ευρύχωρα

Μαύρο γάλα του πρωινού σε πίνουμε την νύχτα
σε πίνουμε το μεσημέρι ο θάνατος είναι ένας αριστοκράτης από τη Γερμανία
σε πίνουμε το βράδυ και το πρωί πίνουμε όλο πίνουμε
ο θάνατος είναι ένας αριστοκράτης από τη Γερμανία το μάτι του είναι γαλάζιο
σε χτυπά με σφαίρα μολυβένια σε πετυχαίνει ακριβώς
ένας άντρας κατοικεί στο σπίτι τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
ρίχνει τα λυκόσκυλά του απάνω μας μάς δωρίζει έναν τάφο στον αέρα
παίζει με τα φίδια κι ονειρεύεται ο θάνατος είν' ενας αριστοκράτης απ' τη Γερμανία
τα χρυσά σου μαλλιά Μαργαρίτα
τα στάχτινα μαλλιά σου Σουλαμίτιδα.

Πάουλ Τσέλαν

Despair

2010-10-09T19:03:00.006+03:00

If I turn my head to the endless nothing,
only then will I find the strength to feel you,
darkness, sadness, stillness.

Λέξεις, παιχνιδίσματα ανόητα, έτσι τις θέλω,
φράση να μην φτιάχνουν, που καθείς θα καταλάβει.
Λίγοι ή καλλίτερα κανείς την άβυσσο της ψυχής αυτής,
μην συντροφέψει στην λαχτάρα,
στα σκοτάδια του ατέλειωτου δειλινού.

If, only if, the question was this,
my figure pointing to emptiness.

Φράσεις και νοήματα μπερδεμένα,
λέξεις μυστικά, κλειδιά αστεία,
μην νιώσεις την σιωπή δεν έχει αξία,
είναι μόνη και τόσο κρύα,
ριγμένη στου τίποτα την σφιχτή αγκαλιά.
Δεν θα βγει ποτέ από εκεί,
ποτέ δεν θα πει εγώ, εσύ, αυτός.

My light, my night lady of sorrow,
deeply into my heart will you infuse
your vision, while fading into dreams.

Ναι, χωρίς ελπίδα καμιά,
επιτέλους χωρίς νου,
στα κυκλικά ταξίδια της ψυχής.
Στις μικρές στιγμές που φεύγουν
χωρίς τελειωμό, χωρίς επιστροφή.

Αυτός ο κόσμος δεν είναι δικός μας,
είναι του Ονείρου.

ΜΠΑΡΜΠΑΡΑ

2010-09-20T12:14:00.004+03:00

Θυμήσου Μπαρμπαρά
Έβρεχε χωρίς σταματημό στη Βρέστη εκείνη την ημέρα
Και περπατούσες χαμογελαστή
Χαρούμενη ευτυχισμένη μουσκεμένη
Μέσα στη βροχή
Θυμήσου Μπαρμπαρά
Έβρεχε χωρίς σταματημό στη Βρέστη
Και σε συνάντησα στην οδό Σιάμ
Χαμογελούσες

Κι εγώ χαμογελούσα
Θυμήσου Μπαρμπαρά
Εσένα που δεν σε ήξερα
Εσύ που δεν με ήξερες
Θυμήσου
Θυμήσου εκείνη την ημέρα
Μην ξεχνάς

Ένας άντρας προφυλαγόταν κάτω από ένα παράθυρο
Και φώναξε το όνομά σου
Μπαρμπαρά

Κι έτρεξες προς το μέρος του μέσα στη βροχή
Μουσκεμένη ευτυχισμένη χαρούμενη
Και ρίχτηκες στην αγκαλιά του
Θυμήσου τό Μπαρμπαρά
Και μη μου θυμώνεις αν σου μιλάω στον ενικό
Μιλάω στον ενικό σε όλους όσους αγαπώ
Ακόμα κι αν δεν τους έχω δει παρά μια μόνη φορά
Μιλάω στον ενικό σε όλους όσους αγαπιούνται
Ακόμα κι αν δεν τους ξέρω
Θυμήσου Μπαρμπαρά
Μην ξεχνάς
Αυτήν την ήρεμη κι ευτυχισμένη βροχή
Πάνω στο ευτυχισμένο πρόσωπό σου
Πάνω σ’ αυτήν την ευτυχισμένη πόλη
Αυτήν τη βροχή πάνω στη θάλασσα
Πάνω απ’ τον ναύσταθμο
Πάνω απ’ το πλοίο τ’ Ουεσάν[1]
Ω Μπαρμπαρά
Τι κουταμάρα ο πόλεμος
Τι απέγινες τώρα
Μέσα σ’ αυτή τη βροχή σίδερου
Φωτιάς ατσαλιού και αίματος
Κι αυτός που σ’ έσφιγγε στην αγκαλιά του
Ερωτευμένα
Μήπως είναι νεκρός εξαφανισμένος ή ακόμα ακόμα ζωντανός

Ω Μπαρμπαρά

Βρέχει χωρίς σταματημό στη Βρέστη
Όπως έβρεχε πριν
Αλλά δεν είναι το ίδιο κι όλα καταστράφηκαν

Είναι μια πένθιμη βροχή τρομερή και λυπητερή
Δεν είναι πια η καταιγίδα
Φωτιάς ατσαλιού αίματος
Απλών νεφελωμάτων
Που ψοφάνε σαν τα σκυλιά
Σκυλιά που εξαφανίζονται
Στα νερά της Βρέστης
Και πάνε να σαπίσουν μακριά
Μακριά πολύ μακριά απ΄ τη Βρέστη
Που απ’ αυτήν δεν μένει πια τίποτα.

[1] Ουεσάν, βραχώδης νήσος βορειοδυτικά της Βρέστης, το δυτικότερο σημείο της Γαλλίας. Εκεί κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξε ναύσταθμος, όπου τα γερμανικά στρατεύματα κατασκεύαζαν τα πλοία τους.

Αφιέρωμα στον ποιητή Jacques Prévert

2010-06-18T21:06:00.003+03:00

Ο Γάλλος ποιητής και σεναριογράφος Ζακ Πρεβέρ (Jacques Prévert) γεννήθηκε στο Νεϊγύ-συρ-Σεν το 1900 και πέθανε στην Ομονβίλ-λα-Πτιτ το 1977.
Κατά την περίοδο 1925-1929 εισχωρεί στον υπερρεαλιστικό κύκλο, αναπτύσσοντας φιλία με τους υπερρεαλιστές Αντρέ Μπρετόν, Λουί Αραγκόν, Ρομπέρ Ντεσνός και Υβ Τανγκύ.
Στα ποιήματά του ο Πρεβέρ καταδικάζει τον πόλεμο, την υποκρισία και την εκμετάλλευση. Ταυτόχρονα όμως, γίνεται τροβαδούρος του έρωτα, υμνεί την ειρήνη και συντάσσεται με τους απλούς λαϊκούς ανθρώπους.
Το γεγονός, όμως, ότι η ποίησή του είναι ποίηση της καθημερινότητας δε σημαίνει ότι πρόκειται για μια γραφή απλοϊκή. Αντιθέτως, η ανάλυση των ποιημάτων του Πρεβέρ αναδεικνύει πλούσια στιλιστική οργάνωση που έγκειται στα λογοπαίγνια, στις γρήγορα εναλλασσόμενες οπτικοακουστικές εικόνες, στις συνεχείς επαναλήψεις και στην έλλειψη σημείων στίξης. Στην αυτόματη γραφή του Πρεβέρ, η έντονη εικονοκλασία εκφράζεται με μεθόδους κινηματογραφικής φύσεως, όπως το φλας μπακ, ενώ ο πεζός λόγος μπερδεύεται μέσα στον ποιητικό και ο ελεύθερος στίχος εναλλάσσεται με τον ομοιοκατάληκτο.

Τα ποιήματα που θα δημοσιευτούν θα είναι όλα από την ποιητική συλλογή Κουβέντες (Paroles, εκδ. 1946).

ΠΡΩΙΝΟ ΓΕΥΜΑ

Έβαλε τον καφέ
Στο φλιτζάνι
Έβαλε το γάλα
Στο φλιτζάνι με τον καφέ
Έβαλε τη ζάχαρη
Στον καφέ με το γάλα
Με το κουταλάκι
Γύρισε
Ήπιε τον καφέ με το γάλα
Και ξανάφησε το φλιτζάνι
Χωρίς να μου μιλήσει
Άναψε
Ένα τσιγάρο
Έκανε δαχτυλίδια
Με τον καπνό
Έβαλε τις στάχτες
Στο τασάκι
Χωρίς να μου μιλήσει
Χωρίς να με κοιτάξει
Σηκώθηκε
Έβαλε
Το καπέλο του στο κεφάλι του
Έβαλε
Το αδιάβροχό του
Γιατί έβρεχε
Κι έφυγε
Μέσα στη βροχή
Χωρίς μια κουβέντα
Χωρίς να με κοιτάξει
Και ’γω έβαλα
Το κεφάλι μου μέσα στα χέρια
Κι έκλαψα.

Σχόλιο στο Άσμα Ασμάτων 1. OUVERTURE

2010-05-28T12:59:00.000+03:00

Του Χρήστου Γιανναρᾶ

Ἀδελφιδός μου παρῆλθε·

ψυχή μου ἐξῆλθεν ἐν λόγῳ αὐτοῦ.

ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ τὸν ἔρωτα μόνο στὴν ἀπόσταση τῆς ἀποτυχίας. Πρὶν τὴν ἀποτυχία δὲν ὑπάρχει γνώση· ἡ γνώση ἔρχεται πάντα μετὰ τὴ βρώση τοῦ καρποῦ. Σὲ κάθε ἔρωτα ξαναζεῖ ἡ ἐμπειρία τῆς γεύσης τοῦ παραδείσου καὶ τῆς ἀπώλειας τοῦ παραδείσου. Σπουδάζουμε τὸν ἔρωτα μόνον ἐξόριστοι ἀπὸ τὴν πληρότητα τῆς ζωῆς ποὺ αὐτὸς χαρίζει.

Στὴν ἐμπειρία τοῦ ἔρωτα εἴμαστε ὅλοι πρωτόπλαστοι. Ἡ πείρα τῶν ἄλλων δὲν μᾶς μαθαίνει τίποτα γιὰ τὸν ἔρωτα. Εἶναι γιὰ τὸν καθένα μας τὸ ἀρχέγονο καὶ μέγιστο μάθημα τῆς ζωῆς, ἡ ἀρχέγονη καὶ μέγιστη ἐξαπάτηση. Μέγιστο μάθημα, γιατὶ σπουδάζουμε στὸν ἔρωτα τὸν τρόπο τῆς ζωῆς. Καὶ μέγιστη ἐξαπάτηση, ἀφοῦ αὐτὸς ὁ τρόπος ἀποδείχνεται ἀνέφικτος γιὰ τὴν ἀνθρώπινη φύση μας.

Ἡ ἀνθρώπινη φύση μας (αὐτὸ τὸ ἀκαθόριστο κράμα τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ κορμιοῦ μας) «ξέρει», μὲ φοβερὴ ὀξυδέρκεια πέρα ἀπὸ νοήματα, πὼς ἡ πληρότητα τῆς ζωῆς κερδίζεται μόνο στὴν ἀμοιβαιότητα τῆς σχέσης. Στὴν ἀμοιβαία ὁλοκληρωτικὴ αὐτοπροσφορά. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἐπενδύει ἡ φύση μας, στὸν ἔρωτα ὅλη τὴ ἀπύθμενη δίψα της γιὰ ζωή. Δίψα τοῦ κορμιοῦ καὶ τῆς ψυχῆς μας.

Διψᾶμε τὴ ζωή, καὶ τὸ ἐνδεχόμενο τῆς ζωῆς περνάει μόνο μέσα ἀπὸ τὴ σχέση μὲ τὸν Ἄλλον. Στὸ πρόσωπο τοῦ Ἄλλου ἀναζητᾶμε τὴ δυνατότητα τῆς ζωῆς - τὴν ἀμοιβαιότητα στὴ σχέση. Ὁ Ἄλλος γίνεται τὸ «σημαῖνον» τῆς ζωῆς, ἡ αἰσθητὴ ἀνταπόκριση στὴν πιὸ βαθειὰ καὶ κυρίαρχη τῆς φύσης μας ἐπιθυμία. Ἴσως αὐτὸ ποὺ ἐρωτευόμαστε νὰ μὴν εἶναι τὸ πρόσωπο τοῦ Ἄλλου, ἀλλὰ ἡ δίψα μας ἔνσαρκη στὸ πρόσωπό του. Ὁ Ἄλλος νὰ εἶναι πρόσχημα κι ἡ αὐτοπροσφορά μας αὐταπάτη. Ὅμως κι αὐτὸ θὰ διαφανεῖ μόνο στὴν ἀπόσταση τῆς ἀποτυχίας.

Μετὰ τὴν ἀποτυχία ξέρουμε ὅτι ὁ ἔρωτας εἶναι ὁ τρόπος τῆς ζωῆς, ἀλλὰ τρόπος ἀνέφικτος γιὰ τὴν ἀνθρώπινη φύση μας. Ἡ φύση μας διψάει ἀπεγνωσμένα τὴ σχέση, δίχως νὰ ξέρει νὰ ὑπάρχει μὲ τὸν τρόπο τῆς σχέσης. Δὲν ξέρει νὰ μοιράζεται, νὰ κοινωνεῖ, ξέρει μόνο νὰ ἰδιοποιεῖται τὴ ζωή, νὰ τὴν κατέχει καὶ νὰ τὴν νέμεται. Ἂν ἡ γεύση τῆς πληρότητας εἶναι κοινωνία τῆς ζωῆς μὲ τὸν Ἄλλον, ἡ ὁρμὴ τῆς φύσης μας ἀλλοτριώνει τὴν κοινωνία σὲ ἀπαίτηση ἰδιοκτησίας καὶ κατοχῆς τοῦ Ἄλλου. Ἡ ἀπώλεια τοῦ παραδείσου δὲν εἶναι ποτὲ ποινή, εἶναι μόνο αὐτοεξορία.

Τὸν τρόπο τῆς ζωῆς τὸν σπουδάζουμε πάντοτε σὰν χαμένο παράδεισο. Τὸν ψηλαφοῦμε στὴ στέρηση, στὸ ἐκμαγεῖο τῆς ἀπουσίας του. Ἔγγλυφο ἴχνος τοῦ τρόπου τῆς ζωῆς εἶναι ἡ πίκρα τῆς μοναξιᾶς στὴν ψυχή μας, ἡ ἀνέραστη μοναχικότητα. Γεύση θανάτου. Μὲ αὐτὴ τὴ γεύση μετρᾶς τὴ ζωή. Πρέπει νὰ σὲ ναυτολογήσει ὁ θάνατος γιὰ νὰ περιπλεύσεις τὴ ζωή, νὰ καταλάβεις ὅτι πρόκειται γιὰ τὴν πληρότητα τῆς σχέσης. Τότε ξεδιακρίνεις τὶς ἀκτὲς τοῦ νοήματος: Ζωὴ σημαίνει νὰ παραιτεῖσαι ἀπὸ τὴν ἀπαίτηση τῆς ζωῆς γιὰ χάρη τῆς ζωῆς τοῦ Ἄλλου. Νὰ ζεῖς, στὸ μέτρο ποὺ δίνεσαι γιὰ νὰ δεχθεῖς τὴν αὐτοπροσφορὰ τοῦ Ἄλλου. Ὄχι νὰ ὑπάρχεις, καὶ ἐπιπλέον νὰ ἀγαπᾶς. Ἀλλὰ νὰ ὑπάρχεις μόνο ἐπειδὴ ἀγαπᾶς, καὶ στὸ μέτρο ποὺ ἀγαπᾶς.

Διψᾶμε τὴ ζωὴ καὶ δὲν τὴν διψᾶμε μὲ σκέψεις ἢ νοήματα. Οὔτε καὶ μὲ τὴ θέλησή μας. Τὴν διψᾶμε μὲ τὸ κορμὶ καὶ τὴν ψυχή μας. Ἡ ὁρμὴ τῆς ζωῆς, σπαρμένη μέσα στὴ φύση μας, ἀρδεύει κάθε ἐλάχιστη πτυχὴ τῆς ὕπαρξής μας. Καὶ εἶναι ὁρμὴ ἀδυσώπητη γιὰ σχέση, γιὰ συν-ουσία: Νὰ γίνουμε ἕνα μὲ τὴν ἀντι-κείμενη οὐσία τοῦ κόσμου, ἕνα μὲ τὸ κάλλος τῆς γῆς, τὴν ἀπεραντοσύνη τῆς θάλασσας, τὴ νοστιμιὰ τῶν καρπῶν, τὴν εὐωδιὰ τῶν ἀνθῶν. Ἕνα κορμὶ μὲ τὸν Ἄλλον. Ὁ Ἄλλος εἶναι ἡ μόνη δυνατότητα νὰ ἔχει ἀμοιβαιότητα ἡ σχέση μας μὲ τὸν κόσμο. Εἶναι τὸ πρόσωπο τοῦ κόσμου, ὁ λόγος κάθε ἀντι-κείμενης οὐσίας. Λόγος ποὺ ἀπευθύνεται σὲ μένα καὶ μὲ καλεῖ στὴν καθολικὴ συν-ουσία. Μοῦ ὑπόσχεται τὸν κόσμο τῆς ζωῆς, τὸ ἔκπαγλο κόσμημα τῆς ὁλότητας. Στὴ μία σχέση.

Άσμα Ασμάτων

2010-05-10T12:43:00.003+03:00

«Άσμα Ασμάτων»
Βιβλίο της παλαιάς Διαθήκης, που σημαίνει το καλλίτερο τραγούδι, το απόσταγμα των υψηλών ασμάτων. Ο τίτλος του ήταν Σίρχασσιρείμ, που οι Εβδομήκοντα το μετάφρασαν σε «Άσμα Ασμάτων».
Το «Άσμα Ασμάτων» αποτελεί ένα λυρικό δραματικό ποίημα, ένα γαμήλιο τραγούδι στο οποίο πρωταγωνιστούν η Νύφη ή Σουλαμίτις και ο Άντρας ή βασιλιάς Σολομών και αποδίδεται -όχι ανεπιφύλακτα- στον Σολομώντα.
ΕΠΙΛΟΓΗ από το Κείμενο

EKEINH:
Tις νύχτες στο κρεββάτι μου
γύρευα κείνον που αγαπώ.
Tον γύρευα μα δεν τον βρήκα.
Θα σηκωθώ και θα γυρίσω όλη
την πόλη,
Μέσα στους δρόμους, μέσα
στις πλατείες,
και θα γυρέψω κείνον που αγαπώ.
Tον γύρευα μα δεν τον βρήκα.
Mε συναπάντησαν οι φύλακες
που τριγυρνάνε μες στην πόλη.
«Eίδατε τον αγαπημένο μου;»
τους ρώτησα.
Mόλις τους είχα προσπεράσει
και βρήκα κείνον που αγαπώ.
Tον άδραξα και δε θα τον αφήσω
ώσπου στης μάνας μου το σπίτι
να τον φέρω,
στον κοιτώνα εκείνης
που με γέννησε.
Σας εξορκίζω, κόρες της Iερουσαλήμ,
σ’ όσα ζαρκάδια κι ελαφίνες
έχει ο κάμπος,
μην την ταράξτε, μην αναστατώστε
την αγάπη μας
ώσπου μονάχη της να το θελήσει.

EKEINOΣ:
Mε γήτεψες, καλή μου
κι αδελφή μου,
μου πήρες την καρδιά με μια
ματιά σου,
μ’ ένα μονάχα τίναγμα
του κεφαλιού σου.
Ο έρωτάς σου μάγεμα, καλή μου
κι αδελφή μου.
Πιότερο αξίζει ο έρωτάς σου απ’
το κρασί,
κι η ευωδιά των μύρων σου από
τ’ αρώματα όλα.
…………….

EKEINH:
Γιατ’ είναι δυνατή
σαν θάνατος η αγάπη,
σκληρό καθώς ο άδης
το πάθος το αγαπητικό.
Oι φλόγες της, φλόγες φωτιάς,
άγριο αστροπελέκι.
Πλήθος νερά να σβήσουν την αγάπη
δεν μπορούν
κι ούτε μπορούν ποτάμια
να την πνίξουν.
……………..

EKEINOΣ:
Tι όμορφη που είσαι αγαπημένη μου,
τι όμορφη που είσαι!
Περιστέρια τα μάτια σου
μέσ’ απ’ το πέπλο σου,
ωσάν κοπάδι ερίφια τα μαλλιά σου,
που ροβολάνε από τις ράχες
της Γαλαάδ.
Tα δόντια σου ωσάν κοπάδι αμνάδες,
που μόλις τις κουρέψαν
και τις έπλυναν.
Όλες γεννάνε δίδυμα,
στέρφα δεν βρίσκεται ανάμεσά τους.
Tα χείλη σου είναι σαν σειρήτι
κόκκινο
και θελκτική η λαλιά σου,
τα μάγουλά σου μέσ’ από το πέπλο σου
σαν δυο μισά ροδιού.
O τράχηλός σου ορθώνεται καθώς
ο πύργος του Δαυϊδ,
χτισμένος στρογγυλά για φρούριο
κι από σειρές λιθάρια λαξεμένα
ασπίδες χίλιες κρέμονται
τριγύρω του,
όλες οι ασπίδες των γενναίων ανδρών.
Tα δυό σου στήθη είναι σαν δυο
νιογέννητα
δίδυμα της ζαρκάδας,
που βόσκουν στα κρίνα ανάμεσα.

METAΦPAΣH: Eλληνική Bιβλική Eταιρία-1997

Σκληρή μνήμη

2010-04-13T23:01:00.002+03:00

Μετά τόσον καιρό
Μπορώ ακόμα να θυμάμαι
Θολά το πρόσωπό σου,
Σαν ένα παλιό ίχνος μνήμης
Απροσδιόριστα οδυνηρό,
Έγινες πια σκιά
Όχι γυναίκα,
Όσα δεν τολμήσαμε
Όσα δεν θέλαμε στ’ αλήθεια,
Τα αφήσαμε χωρίς γενναιότητα,
Υποκύψαμε στη συνήθεια,
Ένοχοι,
Σχεδόν νικημένοι,
Αφεθήκαμε στο χρόνο,
Αφού από καιρό είχαμε
Βάλει πλώρη,
Να αφανιστούμε.

Ίσως τώρα, που λείπεις οριστικά
Και σβήνουν τα μάτια σου,
Όπως σβήνει η βροχή
Τις πατημασιές στο σκονισμένο δρόμο,
Τώρα που σε άλλο τόπο
Γερνάς,
Χωρίς φωνή
Χωρίς βήματα
Και ξέρω πως φοβάσαι,
Να έρχεσαι το βράδυ στα όνειρά μου,
Δροσερή κι αγαπημένη,
Όπως τότε
Κι ας μου λείπεις για πάντα.

Αθήνα 11/4/10

Απολογία

2010-04-11T12:04:00.008+03:00

Λοιπόν

Τα συμπεράσματα δικά σας.

Επιδιώξαμε καθ΄ όλη τη διάρκεια

Της ευτελούς ζωής μας

Να κρατηθούμε από τις σταγόνες της βροχής

(ως καλλιγράφοι),

Που μας παρέσυραν στο διάβα τους

Και ίσως από τις μαγευτικές εκπομπές χρωμάτων

Του ουρανίου τόξου

Στο τέλος,

(Ως σχεδιαστές)

Που καλπάσαμε μαζί,

Αχ τι υγρή και φωτεινή φενάκη,

Κάνοντας ένα παιχνίδι και εμείς,

Όπως δικαιούμαστε,

Mε τις εποχές των ημερών,

Να, κρύο, βροχή, φθινόπωρο

Ή εν τέλει

Με τις δύσκολες ατραπούς

Και τις απρόοπτες συναντήσεις στις στροφές.

Το προσπαθήσαμε,

Δεν λέω πολλές φορές με αγωνία,

-Τώρα θα τελειώσει,

Μετρούσαμε ωστόσο τα γραμμάρια

Του πνεύματος που κερδίσαμε

Με κόπο,

Ή της ψυχής τα γλιστρήματα,

Άλλες φορές στριμωγμένοι, αλλόφρονες

-Δεν θα πετύχει.

Η λαβή από πέτρα ή βαμβάκι

Μας βάρυνε το ίδιο,

Είχαμε, θα έλεγα, μία τάση προς τον

Αποχρωματισμό των εικόνων που μας περιέβαλλαν

Και μία ροπή προς την σιωπή.

Καθόλου δεν βοήθησε, στο τέλος,

Όταν διαχυθήκαμε, όπως οφείλαμε,

Στην φύση ή στην μοίρα.

Χους εις χουν.

Θα μας θυμάστε;

Αθήνα 16/01/10

Την επομένη

2010-04-06T22:33:00.006+03:00

Βρέχει ασταμάτητα μια ψιλή κίτρινη βροχή.

Δεν μπορώ να δω το πρόσωπό σου

Παρά μέσα από την θολούρα του ρέοντος νερού,

Μέσα από τις γραμμές του ημίφωτος που διαχέεται.

Μπερδεύομαι μόνο,

Να είναι δάκρυα αυτές οι σταλαγματιές στα μάτια σου

Ή ο υδάτινος κόσμος μου,

Να είναι χαμόγελο η γραμμή των χειλιών σου

Ή ο σαρκασμός μου που επιστρέφει,

Το πρόσωπό σου καθρέφτης κοίλος

Η το αθέατο της ψυχής μου;

Ολοένα πιο θολά τα μηνύματά σου,

Πιο απόμακρο το περίγραμμα του κορμιού σου.

Όμως, λίγο – λίγο, μας απορροφά

Η επερχόμενη νύχτα.

Αύριο θα είμαστε άλλοι, ξανά καινούριοι,

Λησμονημένοι..

Το τέλος του χρόνου.

2010-03-21T13:46:00.003+02:00

Πως μίκρυνε ο χρόνος,

Πως τέλειωσαν οι ώρες,

Πως φτώχυνε αναπάντεχα η ελπίδα.

Όμως εσύ, είχες σχεδιάσει

Για καιρό μεθοδικά,

Ταξίδια μακρινά,

Σε φιδίσιους δρόμους γεμάτους υποσχέσεις

Μέσα από μαγεμένα δάση με νιριίδες,

Στοιχειωμένες κοιλάδες παραμυθιών,

Με 'κείνη,

Που θα ερχόταν,

Όπως την περίμενες

Τόσο καιρό,

Με τα χέρια λευκά,

Τα μάτια υγρά γεμάτα υποσχέσεις,

στα χείλη σταλαγματιές ροδόσταμου.

Με ανεβασμένους τους γιακάδες του χιονιού

Περίμενες στις αρχές της άνοιξης,

Το κρύο, η πάχνη μετρούσαν ακόμα τη αναμονή

Σαν ασταμάτητα αόρατα ρολόγια.

Μόνος,

Δεν ήθελες άλλους

Να σε συντροφεύουν.

Η έμνευση είναι στη μοναξιά.

Περίμενες βουβός,

Μια μέρα,

Δυο μέρες,

Τις νύχτες ντυμένος με τα ρούχα του ταξιδιού

Στην μισάνοιχτη πόρτα,

Το τέλος του χειμώνα

Κι έλεγες θα έλθει,

Δεν μπορεί,

Είναι βλέπεις που τα ταξίδια πρέπει να γίνουν,

Στενεύει ο χρόνος,

Παλιώνουν τα όνειρα,

Μην αργεί.

Θα ανοίξεις τα παράθυρα στο μισοφέγγος του πρωινού,

Θα περιμένεις,

Τα χέρια σου, τα μάτια σου

Κομμάτια, θραύσματα

Σχεδόν σβησμένα,

Ένας μουσικός θίασος

Περιδιαβαίνει τα σοκάκια,

θρυμματίζοντας τη γαλήνη,

Τα υγρά φύλλα ηχούν

Σαν στεναγμοί.

Μην αργεί.

Λύγισαν τα δάχτυλά σου

Ο κόσμος σου γέμισε σκιές.

Έξω διαβαίνουν άνθρωποι κουρασμένοι,

Με κλειστά μάτια,

Δεν κοιμηθήκαν,

Τους στοίχειωσαν τα ανεκπλήρωτα όνειρα,

Περπατούν σκυφτοί μέσα στη βροχή

και τη λάσπη.

Αυτή δεν θάλθει,

Έτσι, χωρίς ελπίδα,

Κι όμως σου το υποσχέθηκε κείνα τα δειλινά

Στο τέλος του καλοκαιριού,

Την ώρα που την κοίταζες στα μάτια

Απελπισμένα,

Κι ας μην ήσουν εκεί

Κι ας μην την ήξερες.

Αθήνα 7/11/2009

Μετά από χρόνια

2010-03-11T17:48:00.006+02:00

Πυκνή ομίχλη

Με τυλίγει,

Το περίμενα,

Με σχισμένα χέρια πώς να κρατήσω τη ζωή,

Χαμένος στις σκιές,

Στο πλάι κείται

Πεσμένος ο γέρος που είδα στο όνειρο

Πως μου χαμογελούσε

Δείχνοντας μου λίγα κίτρινα δόντια,

Νόμισα πως πέθαινε,

Ανατρίχιασα

Μα δεν ξύπνησα,

Συνέχισα βουβός ώσπου έγειρε καταγής

και απέμεινε έτσι,

Χωρίς ψυχή,

Λεκές σκούρος στον λασπωμένο δρόμο,

Σε μια απρόσιτη γαλήνη.

Γυρνούσαν οι ψυχές

Στον κάτω κόσμο

Στο σκοτεινό προθάλαμο της υποδοχής

Σιωπηλά,

Εκεί δεν ηχούν ορχήστρες και φωνές τραγουδιών

Εκεί σωπαίνουν τα αγάλματα,

Τα βλέμματά τους είναι ψυχρά,

Σαν κομμάτια πάγου.

Αύριο θα ξημερώσει ξανά το σκοτάδι.

Το τελευταίο παιχνίδι

2010-03-02T13:13:00.005+02:00

Ποιον σημαδεύουν

Tα σκλήθρα των λόγων της ταπείνωσης,

Σκληρά στο ημίφως

Του δωματίου,

Καθώς γέρνει

Η εποχή,

Ξεγυμνώνεται το κορμί

Στην τέφρα,

Τα βλέμματα

Kι οι σιωπηλές σκέψεις

Φωλιάζουν φοβισμένες;

Με το μαχαίρι στην καρδιά

Θραύεται βίαια η εικόνα με τις υαλογραφίες

Της μνήμης.

Ύστερα,

Ο άλλος εαυτός

Βάζει τις γάζες προσεχτικά,

Βάζει τα επιθέματα στις υγρές πληγές,

Στο δρόμο, χειμάζει ο τρόμος,

Βάφονται στα χρώματα τα μικρά παιδιά

Παίζοντας τον θάνατο.

Λήθη

2010-02-20T14:16:00.005+02:00

Τώρα, ο παρόν χρόνος,

Σαν άλλοτε γνώριμος,

Κατατρώγει τα άκρα,

Αργά - αργά φθίνουν τα σώματα

Ατονούν τα βλέμματα,

Σιωπά η γλώσσα.

Οι ψυχές άνω θρώσκουν

Ικέτισσες δια βίου.

Ας μεταβούμε στον πλησιέστερο κομήτη,

Για αιώνια κατανόηση

Του σημαίνοντος πόνου.

Πώς να εξηγούνται άραγε

Όλα αυτά που μας διαφεύγουν

Αορίστως;

Επικαλούμαι, λες,

Την υπέρβαση του σήμερα

Για την αποφυγή της φθοράς.

Ας παγώσουν λοιπόν τα χρονόμετρα για λίγο

Ώστε τεχνηέντως να προσποιηθούμε πως ξεχάσαμε.

Αθήνα 7/01/10

Future promises

2010-02-06T13:49:00.010+02:00

You are the one I will never forget,

I am the one you will never forgive.

Anger flashes in your eyes,

your trembling fingers,

Empty space fills my room and pale shadows,

Where your feelings blossomed, now absence inhibits,

Where fear was in my heart, now despair springs out,

Our beloved moon turned his dark face,

Invisible dreams sharpen the skyline of events.

The years will fly away,

One day, you will not walk anymore,

Then I will stay still in parallel pathway.

We will meet in another life,

Where we will shake hands of conciliation.

Kostas Papapostolou

Ακατοίκητη πολιτεία.

2010-01-31T21:22:00.007+02:00

Γύρισε πίσω

Χωρίς να κοιτάζει,

Με το κεφάλι σκυφτό,

Βαρύ, αγαλμάτινο,

Τα χέρια μετέωρα,

Μαζί του τρέχουν τα χρόνια,

Ολοένα τον προσπερνούν,

Θραύσματα,

Μονάχη σκιά

Στην ερημία της επερχόμενης νύχτας.

Ο θόρυβος των άδειων τραίνων,

Που ολοένα αναχωρούν

Αφήνουν ένα τοπίο μοναχικό.

Περνούν εικόνες,

Από παιχνίδια μιας νιότης,

Που δεν γύρεψε

Να παρέλθει,

Κι ας κράταγε σφιχτά τα ρολόγια,

Κι ας μάγευε τους λεπτοδείχτες,

Κι ας κατέβαζε τις ταχύτητες,

Μιας αγάπης που διαχύθηκε μέσα στο φως,

Ονόματα που λησμονήθηκαν,

Αμετάκλητα,

Τι έγινε λοιπόν,

Που ήτανε τόσο καιρό,

Ταξιδεύοντας,

Χαϊδεύοντας άλλα σώματα,

Ξένα,

Πνιγμένος στον ιδρώτα και στη σιωπή,

Λευκό φως, λευκά σεντόνια

Νοσοκομείου,

Σαν είδωλο άλλου κόσμου.

Ακατοίκητη πολιτεία,

Δώσε το νερό της παρηγοριάς

Στους λησμονημένους.

Αθήνα 31/01/2010

Λίγο πριν

2010-01-26T13:32:00.014+02:00

Δίπλα στις όχθες του ποταμού Αχέροντα,

Στα μαύρα και πικρά νερά,

Το σώμα του ακουμπούσε βαθιά

Στις ρίζες των βρύων.

Με τα σημάδια και την διαίσθηση

Έχτιζε διαδρομές,

Προσπαθούσε,

δεν μπορεί να πει κανείς,

Να ξεχάσει,

Πως ήταν θαμμένος από καιρό

Στη λάσπη,

Πηχτό στρώμα

Σχεδόν συμπαγές, ασφυκτικό,

Μόνο τα μαλλιά του εξείχαν

Σαν της μέδουσας,

Τα μάτια σφιχτά,

Κλειστά τα χέρια,

Τα χέρια σφιχτά,

Κλειστά τα μάτια,

Σαν σύννεφο περνούν

Εικόνες ζωντανού ονείρου,

αυτού που απέμεινε,

Άνοιγε μονοπάτια προς το μαντείο,

Ο απολογισμός των πεπραγμένων,

Κυρίως όμως αυτών που δεν έγιναν ποτέ.

Η ένωση με το παν δεν παρηγορεί,

Δεν μπορεί να έχει σώμα η απουσία,

Aυτοαναιρείται.

Λίγο – λίγο,

Μουδιάζουν οι μυστικές αισθήσεις που έμειναν

Να αγκαλιάζει,

Λικνίζεται σαν μέσα σε βάρκα,

Η κάθοδος,

Νιώθει ανάλαφρος, σαν να έφυγαν από πάνω του

Όλες οι εικόνες.

Το ταξίδι δεν του χάρισε την πληρότητα

Που γύρευε απελπισμένα,

Ο Άργος του γελούσε κατάμουτρα,

Σαρκαστικά,

Καθώς ανάλωνε την πνοή του στα ακύμαντα νερά

Ή στα αστέρια.

Αθήνα 25/01/2010

Η φυλακή του εαυτού

2010-01-20T15:13:00.007+02:00

Bene vixit qui bene latuit

(Έζησε καλά όποιος κρύφτηκε καλά)

Κρύφτηκε καλά

Κάτω από τα ερείπια της ζωής που του απόμεινε

Λουφάζοντας,

Μην τον ακούσουν τα συνεργεία διάσωσης,

Που έψαχναν για τεκμήρια.

Άκουγε βήματα, ομιλίες ή μουσική,

Ήχους μακρινούς

Και ακατάληπτους.

Κάτι του θύμιζε το τραγούδι,

Που έφτανε απόηχος του άλλου κόσμου,

Του πάνω κόσμου,

Αυτός ήταν ανάμεσα, το ήξερε,

Είχε αρχίσει όμως να ξεχνά,

Τα χρώματα,

Το σκοτάδι είχε ενσκήψει σιγά – σιγά

Μαζί με την σκόνη μιας ζωής που κατακάθονταν,

Ακόμα και οι ήχοι λίγο πιο αδύναμοι.

Έτσι όμως απέφευγε τις άγονες επαφές,

Επέστρεφε στον εαυτό του,

Σε ένα κυκλικό συνεχές,

Για τον δοσμένο χρόνο του.

Πιο οικεία η στάχτη,

Η σκόνη των ημερών.

Έτσι θα τελειώσουν όλα λοιπόν,

Τακτοποιημένα στην εσωστρέφεια.

Κρύψου, μη σε πληγώσει ο κόσμος.

Αθήνα 19/01/10

Φευγαλέα

2010-01-15T20:37:00.006+02:00

Είμαι ένας ίσκιος από πέτρα και λυγμούς

κι είν’ η αγάπη μου σαν δίκοπο μαχαίρι

κι η ελπίδα μου γονατιστή μέσ’ τ’ άδειο μεσημέρι

στις φλέβας και του αίματος τους άρρυθμους σφυγμούς.

Κι είν’ η αγάπη μου σαν δίκοπο μαχαίρι,

να σεργιανάει διστακτικά στην ανοικτή πληγή,

μέσα στης θλίψης την αστείρευτη πηγή,

στης μνήμης τ’ αναπόφευκτο καρτέρι.

Να σεργιανάει διστακτικά στην ανοικτή πληγή

κι αργά την νεκρική γαλήνη να υφαίνει,

βουβό καράβι σ’ άφαντο λιμάνι να διαβαίνει,

ν’ αποζητάει το βάλσαμο στην ένοχη φυγή.

Ουτοπία (Τραγούδι)

2009-12-22T16:41:00.004+02:00

Σαν χάδι απαλό μπήκες στην ζωή μου,

Σαν έκπληξη του ήλιου στο βροχερό πρωί,

Σαν μιά χαρά απρόσμενη στης νύκτας την σιωπή,

Σαν μουσική γλυκιά στης πόλης τους θορύβους.

Όμως καλή μου συνήθισα τόσο στην μοναξιά,

Ενώθηκα τόσο πολύ με τα δεσμά της,

Τόσο πολύ που αγάπησα βαθιά

Και την πληγή απ’ τ’ άγγιγμά της.

Σπασμένο ρόδι τρέμει η χαρά μου,

Διστακτικά μέσα στα χρώματα του νου

στις μακρινές γραμμές του ουρανού

πρώτη φορά που άγγιξαν την καρδιά μου.

Όμως καλή μου συνήθισα τόσο στην μοναξιά,

Ενώθηκα τόσο πολύ με τα δεσμά της,

Τόσο πολύ που αγάπησα βαθιά

Και την πληγή απ’ τ’ άγγιγμά της.

Σαν όνειρο εφάνηκες στην άκρη του καιρού,

Σαν άμμος που παράξενα στα δάκτυλα γλιστράει,

Σαν τα κομμάτια του καθρέπτη του αδειανού,

Σαν το δοξάρι που βουβά το άπειρο κοιτάει.

Όμως καλή μου συνήθισα τόσο στην μοναξιά,

Ενώθηκα τόσο πολύ με τα δεσμά της,

Τόσο πολύ που αγάπησα βαθιά

Και την πληγή απ’ τ’ άγγιγμά της.

Κώστας Παπαποστόλου

Αγάπα με

2009-12-22T16:30:00.007+02:00

Αγάπα με όσο μπορείς,

όσο πολύ αντέχεις,

όσο να τρέμει όλη η γη,

να σειέται το φεγγάρι,

τ’ άστρα όσο λικνίζονται,

με περισσή τους χάρη.

Αγάπα με όσο το θες,

με όση αγάπη έχεις,

όσο λιγώνουν τ’ άβγαλτα,

κορίτσια στα όνειρά τους,

ο νους όσο θολώνεται,

στ’ ωραίο τ άγγιγμά τους.

Αγάπα με όσο θαρρείς,

όσο μακριά κι αν μ’ έχεις,

όσο του ανέμου η δύναμη,

της θάλασσας η αρμύρα,

όσο του δειλινού η σιωπή,

στης δύσης την πορφύρα.

Η ουτοπία

2009-11-08T13:55:00.000+02:00

Θαρθει το σούρουπο
χτυπώντας την πόρτα
συνθηματικά.
Θάχει δυο μάτια
από γιασεμί
κι ένα κορμί
κυπαρισσιού,
κρατώντας στο ΄να χέρι
ένα όνειρο
και στ΄άλλο
έναν άγουρο καρπό.
Δεν θα μιλά,
μα θάναι σα να λέει:
-Ακόμα κι αν ωριμάσει
θα τελειώσει μ΄ένα λυγμό.

Αθήνα 15 Ιούλη 1978

Τέτοιες στιγμές

2009-11-08T13:50:00.000+02:00

Αχ,
της νοσταλγίας
βρυκόλακες,
της μνήμης
παλιάτσοι θλιβεροί,
τύμπανο της καρδιάς ξετρελλαμένο,
μεθυσμένε
του σφυγμού ρυθμέ,
σ΄ένα χορό σαρκαστικό
γύρω
από τη φθαρμένη
νιότη μου.

Θεσ/νικη 29 Οκτώβρη 1977

Χωρίς

2009-09-19T18:26:00.001+03:00

Τι απ΄ τα δυο?

Με μια κιθάρα
Ή με μια λέξη?

Καίω την λέξη

Αθήνα 19 Ιούλη 1978

Τούτη η στιγμή

2009-09-19T18:24:00.001+03:00

Τούτη η στιγμή
Μια ατσάλινη λεπίδα,
Σεργιανάει τη σκέψη
Στ΄ ανοικτά μονοπάτια
Της θύμησης.

Τούτη η στιγμή
Μια αναπάντητη κραυγή,
Γυμνώνει το κορμί
Στην σιωπηλή έκταση
Της απελπισίας.

Τούτη η στιγμή
Μια σιδερένια βροχή,
Ματώνει τα χείλη
Στην κυκλική ενατένηση
Της μοναξιάς.

Λάρισα 29 Μάη 1977

Το τέλος μιας μέρας

2009-09-19T18:23:00.000+03:00

Περιπλάνηση.

Ένα χαμόγελο
Ταξιδεύει στο πέλαγο
Με ίχνη λευκά,
Ανοίγεται κα κλείνει
Πανιά
Μιας ξωτικής φρεγάδας,
Χωρίς θόρυβο,
Χωρίς βάρος.
Η πίκρα
Μια διάφανη κηλίδα,
Που απλώνει

Όταν γυρίσω.

2009-09-19T18:21:00.001+03:00

Όταν γυρίσω,
Θάχουν στενέψει
Πια τα περιθώρια της προσμονής,
Θάχω μάθει
Σχεδόν να μην ζητώ,
Θάχω αφήσει πίσω
Ρημαγμένα τα όνειρα
Σαν πανάρχαια,
Θλιβερή πανοπλία
Κάποιου άτυχου
Αγώνα.

Όταν γυρίσω,
Δεν θα μούχει μείνει
Ούτε ένα δάκρυ
Να στολίσω το δέντρο της θλίψης,
Ούτε ένας στοίχος
Να βαλσαμώσω τούτη την οδύνη
Που ανέλπιδα κατασταλάζει
Στην απόγνωση.

Όταν γυρίσω,
Δεν θα μπορώ πια
Να σ΄ αγαπώ.
Συγχώρησέ με.

Οριακός χρόνος.

2009-09-19T18:20:00.001+03:00

Τ΄ όνομά μου
Είναι όπως με φωνάζουν
Και έμαθα τόσα χρόνια
Σιωπηλά να υπακούω.
Όμως η σιωπή μου
Είναι μια πελώρια κραυγή
Κρυμμένη.
Τότε το όνομά μου
Είναι το μέγεθος
Που μετρώ την αναμονή
Πριν την οριστική
Αυτονόμησή μου.

Αθήνα 21 Μάη 1979

Μυστικός δείπνος.

2009-09-19T18:19:00.001+03:00

Κάθε βράδυ
Έρχονται
Και κάθονται
Γύρω στο τραπέζι
Χωρίς να τρώνε.
Τόσα μάτια.
Μόνο για δυο
Χείλη
Που ετοιμάζονται
Να φιλήσουν.

Αθήνα 29 Ιούλη 1978

Μνήμη γυναίκας,

2009-09-19T18:18:00.001+03:00

Μνήμη γυναίκας,
Κορμί του έρωτα
Βυθισμένο
Σ΄ ανοιχτές στέρνες ηδονής,
Μάτια πράσινα,
Μάτια γαλάζια,
Ένα χέρι
Σημαδούρα
Στην αρχή της άνοιξης,
Χάρισμα
Του μύθου συμπυκνωμένο
Σε λίγες στιγμές,
Άλμα σε χώρους και χρόνους
Πέρα από χώρο και χρόνο,
Μεθυστικό.
Γεύση λωτών
Στραγγισμένων μέσα από ηθμούς
Άλλων αγκαλιασμάτων.

Μνήμη γυναίκας,
Πίκρα της μνήμης
Απέραντη.

Αθήνα 5 Σεπτέμβρη 1980

Μη με ζητήσεις.

2009-09-19T18:17:00.001+03:00

Μη με ζητήσεις πάλι,
Στο πέταγμα
Της βραδυνής σου θλίψης,
Κείνες τις στιγμές,
Που η απουσία μου
γεμίζει ασφυκτικά
τις κάμαρες
των δειλινών σου σκέψεων,
που σεργινάει διστακτικά
το βλέμμα σου
στις σιωπηλές στοές
της εξιλέωσης.

Μη με ζητήσεις πάλι
Σαν την παλιά, σίγουρη
Κλίνη του ύπνου σου,
Που λίκνιζε
Τις ώρες της οδύνης,
Σαν την λευκή γαλήνη
Μέσα στα πληγωμένα φτεροκοπήματα
Του ονείρου σου.

Μη με ζητήσεις πάλι,
Τις ώρες κείνες
Που αχνοφέγγει η μοναξιά
Στα μάτια σου που δεν κοιτούν
Στα χείλη σου που τρέμουν,
Τις ώρες
Που σταλάζει η προσμονή
Την πίκρα
Μέσα στις διαμπερείς
Πληγές
Της μνήμης σου.

Αναζήτησέ με μοναχά
Στη συντροφιά σου,
Τις ώρες
Της ανέφελης χαράς σου,
Στη γλυκειά σου
Ερωτική προσφορά
Για να νιώσω
Ξανά
Πως
Αξίζω.

Λαγκαδάς Μάης 1977

Λυρικό

2009-09-19T18:16:00.001+03:00

Σαν φίδι
Έρπει
Η ώρα.

Σαν ερωμένη
Με φαρμάκι αργού θανάτου.

Αθήνα 23 Ιούλη 1978

Καινούργια εποχή

2009-09-19T18:15:00.001+03:00

Είναι
Των ουρλιαχτών εποχή
Η εποχή μας.

Αθήνα 1 Απρίλη 1979

Ικεσία

2009-09-19T18:13:00.001+03:00

Νύχτες θλιβές
και απρόσιτες,
μέρες μελάγχολες
υγρές,
ατέλειωτα δειλινά
μιας ανώφελης
εγκαρτέρησης
και πρωινά
στενά
και κουρασμένα.
Μαρμάρωσε η φωνή,
Ένα κλάμα βουβό,
Χωρίς λυγμό,
Ένα χέρι χωρίς δάκτυλα
Να ζητάει.
Λυπήσου,
Λυπήσου μας.

Ημεροδείκτης

2009-09-19T18:11:00.001+03:00

Χέρια,
Βυθισμένα στη σιωπή
Της πρώτης του Σεπτέμβρη,
Ψηλαφούν
Μιαν αόρατη κλεψύδρα
Κάθετη στο χρόνο.

Κατοικήθηκε
Η ράχη της μέρας
Από ρίγη
Τραγικών φτερουγισμάτων.

Αθήνα 1 Σεπτέμβρη 1980

Ερωτικό

2009-09-19T17:50:00.000+03:00

Κράτησέ με

Βαθειά

Μάσα στις παπαρούνες των χειλιών σου,

Κάνε ρυθμό της ανάσα σου

Το μικρό κρατήρα

Που σιγοκαίει

Μιά κρυφή λαχτάρα

Πίσω από την προσμονή.

Σφιχτά

Μέσα σε σένα,

Πάνω στο δέρμα

Του κορμιού σου

Θεσσαλονίκη 25 Οκτώβρη 1977

Βράδυ στην ταβέρνα.

2009-09-19T17:43:00.001+03:00

Λαϊκά τραγούδια

Κι η ματιά

Τεθλασμένη

Πίσω απ΄ το ποτήρι.

Λίγο κάτω

Από τα βλέφαρα,

Λίγω πάνω

Από τα χείλη,

Διαμάντια.

Αθήνα 9 Γενάρη 1978

Ακόμα και τώρα

2009-09-19T17:37:00.001+03:00

Πέντε ήχοι.

Νάναι θρήνοι

Είναι πολλοί.

Αθήνα 27 Ιούλη 1979

Εικόνες

2009-09-11T11:57:00.000+03:00

Καθώς έτρεξες στην αγκαλιά μου,
τα μάτια σου πουλιά στον ουρανό,
φτεροκοπούν,
τα χείλια σου ανθός του γιασεμιού,
γλυκά μεθούν,
τα χέρια σου λεπίδες μαχαιριού,
τις πληγές μετρούν.

Τέλος

2009-09-11T11:52:00.000+03:00

Όλα τελειώσαν,
κρέμασε το παλτό σου στην κρεμάστρα,
την καρδιά σου κάρφωσε στον τοίχο,
δίπλα στο κάδρο με τα φρούτα.

Όλα τελειώσαν,
σταμάτησε τα λόγια και τα νοήματα,
κλείδωσε τα φτερά σου
στην γωνιά με τα πουκάμισα.

Όλα τελειώσαν,
κλείσε τα δάκτυλά σου σφιχτά
τα μάτια σου, τα χείλη σου,
στις παλιές φωτογραφίες.

Όλα τελειώσαν,
κράτησε τα κρύσταλλα των ματιών,
για στερνή φορά στην παλάμη σου,
με τα τεμαχισμένα χρώματα
και την βραδινή θλίψη.

Ταξίδι

2009-09-11T11:51:00.000+03:00

Σου τόχω ξαναπεί,
η ελπίδα είναι η γαλήνη των πολλών.
Όμως εμείς,
με τρεμάμενα χέρια θα πλάσουμε σιωπηλά αγάλματα,
με αόρατα δάκτυλα
θα ζωγραφίσουμε πίνακες λύπης και πόνου,
με σφιγμένα χείλη
θα ψιθυρίσουμε ανείπωτα αιώνια μυστικά,
με πυρωμένα μάτια θα ταξιδέψουμε στη ράχη του καιρού,
σε χώρες μακρινές παραμυθιών,
με μάγους και Βασίλισσες,
με νάνους και ναρκοπέδια.
Γύρισε τα μάτια ξανά,
στις μακρινές γραμμές των χαμένων μονοπατιών,
θα γνωρίσεις άραγε τα βήματά σου,
θα γνωρίσεις το χαμόγελό σου,
τα λόγια σου μείναν στα κλώνια των δένδρων
σαν παντοτινά δάκρυα,
τα θυμάσαι?
Κι οι φίλοι σαν την παλιά σκόνη,
ταξιδεύουν διάφανοι στον χώρο,
σαν ψεύτικες οπτασίες,
οι φίλοι που ήταν στ΄ αλήθεια,
που είναι τώρα,
σκιές σε αόριστες μνήμες,
σαν μουσική που θαρρείς πως ξανάκουσες παλιά,
σαν εικόνα που παράξενα σε προκαλεί από ένα αβέβαιο παρελθόν,
τι ήταν, τι δεν ήταν,
όνειρο, γη και ουρανός.
Θα σηκώσουμε βαρύ το κεφάλι
και θα χαμογελάσουμε σε πείσμα των καιρών,
θα ανοίξουμε τα παράθυρα στα φώτα της νύχτας,
θα δροσίσουμε το μέτωπο που καιει
με τις σταγόνες της βραδινής δροσιάς,
μια ανάσα μόνο,
ένα χαμόγελο μόνο.
Ένα μόνον, μην γελαστείς, κι ύστερα,
ας φτύσουμε πάλι στο πρόσωπο της μοίρας,
ας ξύσουμε τις παλιές πληγές μέχρι
να ματώσουν ξανά και ξανά,
ας σαρκάσουμε τις γαληνεμένες ψυχές,
εμείς που δεν βρήκαμε τίποτα στην καρδιά μας,
παρά μόνο την οδύνη,
εμείς που δεν συναντήσαμε στο διάβα μας
παρά μόνο την μοναξιά,
εμείς που δεν είχαμε πια δάκρυα για την θλίψη,
θα καλπάσουμε στην πλάτη της νύχτας
χωρίς δισταγμό, μέχρι το τέλος.

Στα όνειρα μόνον

2009-09-11T11:50:00.000+03:00

Πίσω από τις κουρτίνες με τα ακίνητα πουλιά,
Πίσω από τους μακρινούς ορίζοντες,
Αν λεω, αν, μόνο μια στιγμή, μόνο μια γραμμή
Μόνο μια τύψη,
Αν, λεω αν, μέχρι το βλέμμα, μέχρι την ηχώ,
Μέχρι την δύση.

Τότε, εσύ θα είσαι η μικρή στιγμή, τόσο μικρή,
Τόσο γλυκιά, τόσο φευγάτη,
Που γυρνώντας τα μάτια θα σε ρωτήσω απαλά,
Για μένα ήρθες μια φορά ή ποτέ?
Κι ας μην απαντήσεις.

Πίσω στα όνειρα, μόνο στα όνειρα
Εκεί ας σε χάνω,
Πίσω στις φτερούγες μακρινών πουλιών,
Στα μάτια των αστεριών,
Στη σκόνη των ταξιδιών.

Πριν την Βροχή

2009-09-11T11:49:00.000+03:00

Έπειτα άρχισε να βρέχει.
Πάνω στο τζάμι μια μορφή,
πίσω απ’ του δρόμου την στροφή,
η θλίψη σιγοτρέχει.

Και να μετρά τι έχασε, τι έχει,
με ένα δάκτυλο να ψάχνει την πληγή,
μες’ την μελάγχολη, υγρή μαρμαρυγή.
Τις μέρες που κύλησαν σα φτερά,
κει που λαβώθηκε ξανά στερνή φορά.
Έπειτα άρχισε να βρέχει.

Κι ήσουνα

2009-09-11T11:47:00.001+03:00

Κι ήσουνα κάποτε ολάκερη ζωή,
στιγμή - σπυρί που αιώνια ανθίζει
κι έγινες μνήμη που σα στήνεται γκρεμίζει
την έλπιση στ’ ονείρου την ατέρμονη ροή.

Κι ήσουνα κάποτε αίσθηση ακόρεστου φιλιού,
σ ένα ταξίδι που μοιαζε τα λάθη του να κρύβει
κι έγινες πέλμα ασφυκτικό που αέναα συντρίβει
του χαμογέλιου την γραμμή στην άκρη του χειλιού.

Κι ήσουνα κάποτε ο ρυθμός στης φλέβας τον παλμό,
στης μοναξιάς την ήρεμη, συντριπτική γαλήνη
κι έγινες δρόμος δισταγμού σε στερεμένη κρήνη
και Πηνελόπη χίμαιρας σ’ ανύπαρκτο σταθμό.

Θα γυρίσεις

2009-09-11T11:46:00.002+03:00

Θα γυρίσεις κάποτε δεν μπορεί,
Τα λόγια τα παλιά γίναν φαντάσματα,
Μέσα στους σκοτεινούς της μνήμης δρόμους,
στα μεγάλα παράθυρα της μοναξιάς.

Θα γυρίσεις κάποτε δεν μπορεί,
στους νυκτωμένους χώρους της νιότης σου,
γιά να αγγίξεις με τα δάκτυλα της σιωπής
τις ανοικτές πληγές που θέριεψε ο χρόνος.

Θα γυρίσεις κάποτε δεν μπορεί,
εκείνα τα μάτια θα σε ακολουθούν,
εκείνα τα χέρια θα σε χαϊδεύουν παντού
εκείνα τα λόγια θα διαπερνούν την σκέψη σου.

Θα γυρίσεις κάποτε δεν μπορεί,
γιά να βρεις τη λύτρωση από τα περασμένα,
θα γυρίσεις στην κάθε γωνιά απελπισμένα,
μα δεν ξαναγυρίζουν τα χαμένα.

Για σένα

2009-09-11T11:44:00.000+03:00

Για σένα μίλα μου,
μόνο για σένα,
με λόγια,
με κινήσεις,
με τραγούδια,
με σιωπές.
Για τα τραγούδια σου, μίλα μου,
για το χαμόγελό σου.
Τα λόγια σου ας γαληνέψουν
την κρύα καρδιά μου.
Εγώ χάθηκα μες΄ την σιωπή
διαχύθηκα σε αβέβαιο φως,
έσβησα στην ζεστή κίτρινη βροχή
πάνω στο οδόστρωμα του καλοκαιριού.
Για τις πληγές σου μίλα μου
για τις κραυγές σου,
για την χαραγμένη παλάμη σου με ακτίνες φόβου.
Μίλησέ μου,
μόνο με λόγια,
μόνο με τις άκρες των δακτύλων σου,
μόνο με το θλιμμένο βλέμμα σου
που ταξιδεύει πάνω από τις γκρεμισμένες στέγες
και τα κουφάρια μιας ατέλειωτης μέρας.
Μην πεις, λέξη μην πεις,
για μένα,
μην φωνάξεις το όνομά μου,
μην αγγίξεις τα όνειρά μου,
μην χαράξεις την καρδιά μου,
στα σκοτεινά άσε να πλανιέται η ψυχή μου,
στα σκοτεινά μονοπάτια του χτες.

Ortiz

2009-09-11T11:43:00.000+03:00

Ortiz, της μουσικής αγαπημένε,
σε άλλες στιγμές, σε άλλες αιχμές,
στροφές, ρωγμές, ταξίδια,
σαν χώρος και σαν χρόνος καμπύλος,
αιώνιος, ναι κοντά, πολύ κοντά στο πουθενά,
εσύ εκεί, σχεδόν αόρατος,
κι η μουσική σου σαν σφυρί, γλυκιά,
του πόνου και του ατέλειωτου λυγμού.

Ortiz, τα χέρια μου που τρέμουν,
τα χείλη μου που μένουν χωρίς μιλιά,
τα μάτια μου που χάσαν το κοντά
και θολά κοιτούν την αντίπερα όχθη
του χρόνου.

Εκεί στον καναπέ, τόσο απλά,
αλλάζουν τα τοπία της σιωπής,
δεν ξέρω πια που είναι, που είμαι.
Δεν τελειώνει η μουσική, δεν τελειώνει ποτέ!

Ortiz Diego Ισπανός συνθέτης του 16ου αιώνα.